Türkiye enerji piyasası, kış aylarına girilirken hem vergi düzenlemelerinin değişmesi hem de küresel arz riskleri nedeniyle kritik bir dönemeçten geçiyor. Akaryakıtta fiyat artışlarını sınırlandıran eşel mobil sistemi 1 Ekim itibarıyla sona ererken, motorinde önceden belirlenen kademli Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) artışları devreye giriyor. Küresel piyasalarda ise özellikle dizel ve sıvılaştırılmış doğalgazda (LNG) yaşanan arz sıkışıklığı, kış aylarında Türkiye'nin enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Akaryakıtta Eşel Mobil Dönemi Kapanıyor, ÖTV Artışları Kapıda
1 Ekim'de hayata geçecek yeni düzenlemeler ve olası yansımalar:
Benzinde Vergi Baskısı: Eşel mobilin sona ermesiyle birlikte benzinde vergi üzerinden sağlanan koruma alanı daralıyor. Mevcut durumda 4,43 lira olan ÖTV'nin yasal üst sınır olan 14,83 liraya çıkarılması ve KDV etkisiyle pompa fiyatlarında ciddi artış riski masada duruyor.
Motorinde Kademeli Artış: Ağustosta ayrı bir vergi takvimine bağlanan motorinde ÖTV, 1 Ekim itibarıyla litre başına 3 liradan 6 liraya yükseliyor. Bu artışın kasım ve aralık aylarında da kademeli olarak artarak devam etmesi öngörülüyor.
Küresel Dizel Piyasasında "Arz Sıkışıklığı" Alarmı
Enerji uzmanı Ali Arif Aktürk'ün değerlendirmelerine göre, küresel ölçekte ham petrol arzından ziyade dizel ve jet yakıtındaki daralmalar öne çıkıyor:
Jeopolitik Riskler: Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları, Ortadoğu'daki üretim aksaklıkları ve Hürmüz Boğazı ile Babülmendep'teki sevkiyat sorunları dizel piyasasını sıkıştırıyor.
Tarım ve Sanayi Etkisi: Kuzey yarımkürede sonbahar hasat dönemiyle birlikte artan talep, motorin fiyatlarındaki yukarı yönlü baskıyı körüklüyor. Bu durum sadece sürücüleri değil, yük taşımacılığı, tarım ve sanayi kollarını da maliyet açısından doğrudan etkiliyor.
Doğal Gazda "Ucuz Gaz" Dönemi Kapandı: İthalat Maliyetleri Artıyor
Türkiye'nin yüzde 95 oranında dışa bağımlı olduğu doğal gaz piyasasında da kış koşulları zorlu geçecek:
Katar ve LNG Rekabeti: Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler ve Katar'ın LNG ihracatındaki azalmalar küresel bazda kargolar için rekabeti artırıyor. Uzmanlar 2027'nin ilk çeyreği için ortalama doğal gaz fiyatını bin metreküp başına 475-500 dolar civarında öngörüyor.
Depolar Dolu Ancak Riskler Sürüyor: Enerji Bakanlığı depoların tam dolulukla 45 günlük kış ihtiyacını karşılayabileceğini belirtse de, uzmanlar çok soğuk geçen günlerde geri üretim kapasitesi ve spot LNG tedarikindeki olası aksamaların sanayi ve elektrik santrallerine kısıtlama olarak yansılabileceğine dikkat çekiyor. Konut tarifelerinde ise maliyet artışları ve sübvansiyon dengesi yakından izleniyor.
