Büyükşehirlerde nüfusa dayalı kota engeline takılan genç eczacılar, mesleklerini icra edebilmek için milyonluk "ruhsat rantı" ile karşı karşıya. İstanbul ve Ankara gibi metropollerde devren satılık eczane fiyatları fabrika değerine ulaştı.
Türkiye’de eczacılık sektörü, son yılların en büyük yapısal krizlerinden birini yaşıyor. Nüfusa dayalı kota uygulaması nedeniyle büyükşehirlerde yeni eczane açmanın imkansız hale gelmesi, mevcut ruhsatları adeta birer yatırım aracına dönüştürdü. 2026 yılı itibarıyla metropollerde devren satılık eczane bedelleri 25 milyon TL seviyelerini görerek rekor kırdı.
Ruhsatlar "Ticari Ayrıcalık" Haline Geldi
Sıfırdan bir eczane kurulum maliyeti 3-5 milyon TL bandında seyrederken, kota avantajına sahip "devren satılık" işletmelerde bu rakamın 5-8 katına çıkması adalet tartışmalarını alevlendirdi. Emeklilik aşamasına gelen eczacıların sahip olduğu ruhsatlar, yerleşik müşteri kitlesi ve konum avantajıyla birlikte yüksek bedelli birer "hava parası" nesnesine dönüştü.
Genç Eczacılar Sistem Dışına İtiliyor
Eczacılık fakültelerinden mezun olan binlerce genç, büyükşehirlerde kendi eczanesini açma hayalini kuramıyor. Kotanın dolu olması nedeniyle mesleğe yeni adım atanlar şu üç seçenekle karşı karşıya kalıyor:
Kırsal bölgelerde düşük cirolu işletmeler açmak.
Eczacılık Yerleştirme Sistemi’nde (EYS) yıllarca sıra beklemek.
Yatırımcılarla "gizli ortaklık" yaparak sermaye baskısı altında çalışmak.
"Sermaye Yatırımcıda, Ruhsat Eczacıda" Dönemi
Yüksek devir bedellerini karşılayamayan genç mezunlar, çözüm yolunu yatırımcı ortaklıklarında arıyor. Ancak bu durum, eczanelerin sağlık merkezi kimliğinden uzaklaşarak ticari işletmelere dönüşmesi riskini taşıyor. Uzmanlar, yatırımcı baskısının ilaç dışı ürün (kozmetik, vitamin, medikal) satışını zorladığını ve bunun da halk sağlığı danışmanlığını zayıflattığını vurguluyor.
Çözüm Önerisi: Dinamik Kota ve Kamu Denetimi
Sektör temsilcileri ve uzmanlar, tıkanan sistemin açılması için şu önerilerde bulunuyor:
Kriterlerin Güncellenmesi: Sadece nüfus değil; yaşlı oranı, kronik hasta yoğunluğu ve hastaneye yakınlık gibi dinamik veriler sisteme dahil edilmeli.
Genç Mezun Önceliği: Boşalan kontenjanlarda ve yeni yerleşim alanlarında öncelik genç eczacılara verilmeli.
Ruhsat Denetimi: Ruhsat devirlerinin serbest piyasa spekülasyonundan çıkarılarak kamu denetiminde daha erişilebilir hale getirilmesi sağlanmalı.
