Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 2025 yılı bilançosunu paylaştı. Türkiye, 18 bin 464 başvuruyla Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada yer alırken, dosyaların büyük çoğunluğunu 15 Temmuz sonrası yargılamalar ve yeni dalga meslekten ihraçlar oluşturuyor.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) bugün kamuoyuna duyurduğu 2025 yılı istatistiklerine göre, Türkiye hak ihlali iddialarıyla mahkemeye en çok başvurulan ülke olma unvanını korudu. Geçen yıla oranla başvuru sayısında %11’lik genel bir düşüş yaşansa da Türkiye’den giden dosyalar mahkemenin iş yükünün merkezinde kalmaya devam ediyor.
Başvuruların Odağında 15 Temmuz ve İhraçlar Var
AİHM verilerine göre Türkiye’den gelen başvuruların %80’inden fazlası, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası süreçteki gözaltı, tutuklama ve yargılamaları kapsıyor. Mahkeme kaynakları, özellikle Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) meslekten ihraçlarla ilgili son kararlarının ardından yeni bir "dava dalgası" beklendiğini vurguluyor. Tahminlere göre, yıl sonuna kadar ihraç dosyaları nedeniyle 30 bin potansiyel başvuru daha Strasbourg’a ulaşabilir.
Spor Dünyası da AİHM Yolunda
Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise spor hukukuna dair artan şikayetler oldu. Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığına yönelik yaklaşık 60 başvuru mahkeme gündeminde. Bu başvurular arasında Fenerbahçe ve Galatasaray gibi dev kulüplerin dosyaları da bulunuyor. AİHM, geçtiğimiz günlerde verdiği bir kararla Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığının yetersiz olduğuna zaten hükmetmişti.
İstatistiklerle AİHM 2025 Tablosu
AİHM'de bekleyen dosya sayısına göre ülkelerin sıralaması şu şekilde oluştu:
Türkiye: 18.464 başvuru
Rusya: 7.177 başvuru
Ukrayna: 4.004 başvuru
Polonya: 3.517 başvuru
Türkiye, nüfusa oranla yapılan başvurularda 10 bin kişiye düşen 0,79’luk oranla Avrupa ortalamasının (0,38) üzerinde yer aldı.
Türkiye Hakkında 66 İhlal Kararı
Mahkeme, 2025 yılında Türkiye ile ilgili 74 davayı karara bağladı. Bu kararların 66’sında en az bir maddeden hak ihlali tespit edildi. İhlallerin en yoğun olduğu alanlar ise şunlar:
Adil Yargılanma Hakkı (6. Madde): 24 Karar
Özgürlük ve Güvenlik Hakkı (5. Madde): 21 Karar
AİHM Baskı Altında
Raporun sonunda, Mahkeme'nin sadece hukuki değil, siyasi bir baskıyla da karşı karşıya olduğu belirtildi. Başta göçmen hakları ve sınır dışı kararları olmak üzere, 27 Avrupa hükümetinin AİHM’in içtihadını gözden geçirmesi için baskı kurduğu ve Mahkeme'nin 66 yıllık tarihinin en zorlu dönemlerinden birini yaşadığı ifade ediliyor.
