İngiltere merkezli dünyaca ünlü ekonomi gazetesi Financial Times (FT), Türkiye sermaye piyasalarında 131 yatırım fonunun tasfiye sürecine girmesi ve 455 binin üzerinde yatırımcıyı etkilemesiyle patlak veren fon krizini kapsamlı bir araştırmayla gündeme getirdi. John Paul Rathbone imzalı 4 Kasım tarihli haberde gazete, krizden aylar önce resmi ve uluslararası kurumlar tarafından dile getirilen uyarılara neden zamanında müdahale edilmediğini sorguladı.
FT, yatırım fonları ile saadet zinciri (Ponzi) kavramlarını birleştirerek Türkiye'deki tabloyu "Fonzi" kelimesiyle nitelendirdi.
20 Milyar Dolarlık Tasfiye ve "Fonzi" Döngüsünün İşleyişi
Financial Times'ın haberinde krizin büyüklüğü ve piyasada uygulanan mekanizma şu verilerle detaylandırıldı:
Tasfiye Büyüklüğü: Süreçteki 131 fonun toplam varlık büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolar olarak açıklandı (bu tutarın kesinleşmiş zarar değil, tasfiyedeki fon büyüklüğü olduğu vurgulandı).
Tera Grubu ve %4.233 Getiri: Krizin merkezindeki Tera Grubu’nun TLY kodlu fonunun 2025 yılında BIST 100 %13 büyürken %4.233 getiri sağladığı kaydedildi.
Şüpheli İşlem Döngüsü ve "Pump and Dump": Bağlantılı şirketlerin hisselerinde yoğunlaşan alımların hisse fiyatlarını yükselttiği, artan Net Varlık Değeri (NVD) ile fona yeni yatırımcı çekildiği ve giren parayla yine aynı hisselerin alınarak yapay fiyat balonu oluşturulduğu belirtildi.
Özata Denizcilik Örneği: Nisan ayında 281 TL seviyesinden toplanmaya başlanan Özata Denizcilik hisselerinin, fonların piyasadaki payların %96'sını ele geçirmesiyle eylül ortasında 5.000 TL'ye tırmanarak 5 ayda %1.600 değer kazandığı, krizle birlikte sert çöktüğü aktarıldı.
Göz Göre Göre Gelen Kriz: Eski Uyardılar ve İhmal Soruları
FT araştırması, kriz patlamadan önce hem iç hem de dış piyasalarda yapılan uyarıları sıralayarak denetleyici kurumları hedef aldı:
Eski MASAK Yöneticisi Ramazan Başak: Yetkilileri defalarca uyardığını ancak dikkate alınmadığını belirten Başak'ın, nisan ayında yanıltıcı bilgi yayma şüphesiyle gözaltına alınıp serbest bırakıldığı hatırlatıldı.
TBMM ve İYİ Parti Konuşması: İYİ Parti Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş’ın Aralık 2025'te Meclis'te manipülasyon ve havuz işlemlerini gündeme getirdiği, ancak muhalefetin araştırma önergesinin reddedildiği yazıldı.
Bakan Şimşek ve Finansal İstikrar Komitesi: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in de risklere dikkat çektiği, Aralık 2025 Finansal İstikrar Komitesi'nde açıklanamayan fiyat hareketlerinin konuşulduğu ifade edildi.
MSCI ve Coinradar Uyarısı: Uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'ın Haziran 2026'da Türkiye'deki koordineli işlemlere yönelik uyarısı ve Coinradar Kurucusu Cenk Gültekin'in işlemlerin kamusal ekranlarda açıkça görülmesine rağmen müdahale edilmemesini eleştirmesi öne çıkarıldı.
Adli Soruşturmalar, İadeler ve Piyasa Yansımaları
Krizin ardından yürütülen adli süreç ve piyasalardaki genel etki araştırmada şu başlıklarla yer buldu:
400'den Fazla Kişiye İşlem: Soruşturma kapsamında 100'ü aşkın kişinin tutuklandığı; tutuklananlar arasında Borsa İstanbul eski başkanı, eski Cumhurbaşkanlığı danışmanı, eski Merkez Bankası başkan yardımcısı ve Türkiye Sigorta eski yöneticilerinin yer aldığı bildirildi.
Fatma Betül Sayan Kaya'nın İşlemleri: AK Parti Genel Başkan Yardımcılığından istifa eden Kaya'nın, eşiyle birlikte Özata Denizcilik hisse işlemlerinden sağladığı 2 milyar lirayı aşan kazancı "gönüllü olarak iade ettiği" kaydedildi.
Mehmet Şimşek'in Açıklaması: Bakan Şimşek'in "Sorunlu alan karantinaya alındı, fonlar sektörün %10'unu oluşturuyor, sistemik risk yok" açıklamasına yer verilirken; FT, kriz sürecinde net döviz rezervlerinin 30 milyar dolardan fazla azalarak 38 milyar dolara gerilediğine ve güven kaybının geniş ekonomik etkiler yaratabileceğine dikkat çekti.
