Altın zirvesinin yüzde 25 altında, Nasdaq rekorda, Borsa İstanbul fon krizinin ardından ayı piyasasında. Yabancı kurumların tahminleriyle üç cepheyi tek tek inceledik.
Türk yatırımcı yılın son çeyreğine, üç ana yatırım aracının birbirinden bu kadar keskin ayrıştığı nadir bir dönemde giriyor. Borsa İstanbul eylülde 2008'den bu yana en sert aylık kaybını yaşadı. Ocakta tarihi zirvesini gören altın, Fed'in yeniden faiz artırmaya başlamasıyla geri çekildi. Nasdaq ise yüksek tahvil faizlerine rağmen yapay zekâ hisselerinin sırtında rekor tazeliyor.
Bu tablo yatırımcının önüne zor bir soru koyuyor: Düşmüş olanı mı almalı, yükselmeye devam edene mi katılmalı, yoksa güvenli limanda mı beklemeli? Goldman Sachs, JPMorgan, Morgan Stanley, Bloomberg ve Reuters başta olmak üzere uluslararası kaynakların son değerlendirmelerini derledik.
Türk yatırımcının başlangıç noktası nerede?
Karşılaştırmaya geçmeden önce yurt içindeki zemini hatırlamakta fayda var. TCMB politika faizini 10 Eylül'de üst üste beşinci kez yüzde 37'de sabit bıraktı; yılın kalan iki toplantısı 22 Ekim ve 10 Aralık'ta yapılacak. Piyasada bu iki toplantıda 100'er baz puanlık indirim beklentisi var. TÜİK verilerine göre yıllık enflasyon ağustosta yüzde 31,51 oldu ve nisandan bu yana yuvarlandığında yüzde 32 civarında seyrediyor.
Bu, politika faizinin enflasyonun yaklaşık 5,5 puan üzerinde olduğu anlamına geliyor. Yani TL mevduat, enflasyona karşı reel getiri sunan bir alternatif olarak masada duruyor ve aşağıda göreceğimiz üzere fon krizinden kaçan paranın önemli kısmı da tam olarak buraya yöneldi. Dolar/TL'nin 49 civarında işlem gördüğünü de not edelim.
Borsa İstanbul: Ucuzladı ama dibi gördü mü?
Krizin boyutu ne?
Borsa İstanbul'u sarsan gelişme, yatırım fonlarında patlak veren likidite krizi oldu. Reuters'ın aktardığına göre SPK, 16 Eylül itibarıyla toplam varlığı 20,4 milyar dolara ulaşan 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar verdi; bu, ülke sermaye piyasası tarihindeki en büyük fon krizi olarak kayıtlara geçti. Süreç, Pusula Portföy'ün 15 Eylül'de ilk fon temerrüdünü bildirmesiyle başladı ve karar açıklandıktan sonra BIST 100 yüzde 5,5 değer kaybetti.
Fonların yapısı sorunun özünü anlatıyor. Bu ürünlerin yoğunlaşmış pozisyonlara ve yeni halka arz olmuş, işlem hacmi düşük küçük şirket hisselerine dayandığı belirtiliyor; satılması zor varlıklarda geri ödeme talebi nakit sıkışmasına, zorunlu satışlar da beklenenden sert fiyat düşüşlerine dönüşüyor. SPK, tasfiyenin altı ay süreceğini açıkladı. Net yatırımı 1 milyon liranın altındaki yatırımcılar paralarının tamamını geri alacak, daha büyük yatırımcılara ise şimdilik 1 milyon lira ara ödeme yapılacak.
Endeks ne kadar kaybetti?
Bloomberg'e göre BIST 100, mayıs başındaki zirvesinden yüzde 20 gerileyerek 12.084 puana kadar indi ve ayı piyasası bölgesine girdi; dolar bazındaki kayıp ise yüzde 25 civarında. LSEG verilerine göre eylül ayında endeksteki 70 hissenin 15'i, günlük yüzde 10'luk taban sınırına rağmen yüzde 50 ile 90 arasında değer kaybetti. Endeks, krizdeki hisselerin çıkarıldığı kapsamlı kompozisyon değişikliğinin devreye girdiği 1 Ekim'de yüzde 2,5 yükselerek bir nefes aldı.
Yabancı kurumlar ne diyor?
JPMorgan analistleri, yaşanan çalkantının Türkiye için öngördükleri yüzde 3'lük 2026 büyüme tahmininde ciddi aşağı yönlü risk yarattığını belirtiyor. Goldman Sachs ise paranın akışına dikkat çekiyor. Banka ekonomistleri Clemens Grafe ve Başak Edizgil'e göre para piyasası fonlarından eylülün ilk iki haftasında 4 milyar dolarlık çıkış yaşandı, buna karşılık TL mevduatlar 15 Eylül itibarıyla 12 milyar dolar arttı ve döviz ile altın hesaplarına girişleri belirgin biçimde geride bıraktı. Bu, Türk tasarrufçunun krizde dövize değil TL faize sığındığını gösteriyor.
İyimserler neye bakıyor?
Değerleme cephesinde tablo farklı. Simply Wall St verilerine göre Borsa İstanbul 5 Ekim itibarıyla 14,3 F/K ile işlem görüyor; şirket kârlarının önümüzdeki yıllarda yıllık ortalama yüzde 31 büyümesi bekleniyor. Fiyatlar düşerken kâr beklentilerinin korunması, bazı analistlerin yaşananı bilanço çöküşünden çok zorunlu satışlarla tetiklenen bir likidite olayı olarak okumasına yol açıyor.
Yakın vadedeki kritik eşik ise MSCI. Endeks sağlayıcısının 11 Kasım'da yapacağı 2026 gözden geçirmesi, yabancı fon akımları açısından yakından izlenecek.
Altın: Zirveden yüzde 25 aşağıda, fırsat mı tuzak mı?
Fiyatlar nerede?
Ons altın, ocak ayında 5.595 dolarla tarihi zirvesini gördükten sonra faiz indirimi beklentilerinin tersine dönmesiyle sert bir düzeltmeye girdi. 9 Ekim sabahı ons başına 4.171 dolardan işlem görüyordu; bu, zirvenin yaklaşık yüzde 25 altı demek. Bir gün önce dokuz haftanın en düşüğünden toparlanarak 4.100 doların üzerine çıkmıştı. Bir ay önce fiyat 4.407 dolardı. Dolar/TL 49 civarında alındığında gram altın kabaca 6.500 lira bandına karşılık geliyor.
Neden düşüyor?
Cevap tek kelime: Fed. Fed son toplantısında faiz artırarak hedef aralığını yüzde 3,75-4,00'e çekti. Toplantı tutanakları üyelerin çoğunluğunun yıl sonuna kadar bir artırımın daha uygun olacağını düşündüğünü ortaya koydu ve ABD 10 yıllık tahvil faizi 2002'den bu yana en yüksek seviyeye tırmandı. Faiz getirisi olmayan altın, tahvil getirileri yükseldikçe göreli cazibesini kaybediyor. JPMorgan'ın hesabına göre şubat sonundan bu yana 10 yıllık reel faizdeki her 1 baz puanlık artış, altını ons başına yaklaşık 20 dolar aşağı çekti.
Yatırımcı tarafında da çıkış var. Dünya Altın Konseyi verilerine göre altın ETF'lerinden ikinci çeyrekte 45 tonluk net çıkış yaşandı. Spekülatif tarafta ise fon yöneticileri Comex'teki net alım pozisyonlarını üst üste beşinci hafta azalttı.
Bankalar hedef düşürdü ama yön değişmedi
Büyük yatırım bankaları kısa vadeli hedeflerini aşağı çekse de altının uzun vadeli hikâyesinden vazgeçmiş değil:
- Goldman Sachs: Yıl sonu hedefini 4.900 dolara indirdi, Fed'in yeniden artırım yapması hâlinde 4.400 dolara kadar düşüş görüyor. Ancak 2027 sonu için 5.400 dolar hedefini koruyor ve beklediği yüzde 23'lük yükselişin neredeyse tamamını merkez bankası alımlarına bağlıyor.
- JPMorgan: 2026 son çeyrek tahminini 6.000 dolardan 4.500 dolara, yüzde 25 oranında düşürdü.
- Morgan Stanley: Altını en beğendiği emtia olarak öne çıkarıyor ve 2027 için ortalama 5.050 dolar bekliyor. Bankaya göre kamu borcu kaygıları, tahvil faizlerini sınırlamaya yönelik olası müdahaleler, petrol fiyatlarındaki dalgalanma ve merkez bankası alımları altını destekleyebilir.
Taban nerede olabilir?
Altının en güçlü dayanağı merkez bankaları. Merkez bankaları ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 62 artışla 289 ton altın aldı. Çin Merkez Bankası üst üste 23. ay alım yaptı. Dünya Altın Konseyi anketinde merkez bankalarının rekor düzeyde yüzde 45'i altın rezervlerini artırmayı planladığını söyledi. Konseyin eski Tokyo direktörü Jeff Toshima da 4.000 dolara doğru gerilemelerde merkez bankaları ve uzun vadeli yatırımcılardan güçlü alım beklediğini ifade ediyor.
Nasdaq: Rekor rallinin içinde ne var?
Rakamlar ne söylüyor?
Üç seçenek içinde momentumu en güçlü olan açık ara Nasdaq. Nasdaq Bileşik endeksi 5 Ekim'de günü yüzde 1,05 yükselişle 27.477 puandan rekor seviyede kapattı ve gün içinde 27.544 puanla tüm zamanların zirvesini gördü. Nvidia'nın piyasa değeri 6 trilyon dolara yaklaşırken S&P 500 yılbaşından bu yana yüzde 14'ün üzerinde yükseldi ve yılın 28. rekorunu kırdı. Ralli 7 Ekim'de de sürdü ve iki endeks yeniden rekorla kapandı.
Yükselişin arkasında kâr beklentileri var. LSEG verilerine göre analistler, büyük ölçüde yapay zekâ hisseleri sayesinde S&P 500 şirketlerinin kârlarında yıllık bazda yüzde 30'un üzerinde artış öngörüyor.
Balon mu, değil mi?
Değerleme tartışması iki kutba ayrılmış durumda. Bir tarafta U.S. Global Investors'tan Frank Holmes var; ona göre Nasdaq-100 ileriye dönük kârların yaklaşık 20,7 katından işlem görüyor ve bu oran 25 yıllık medyanıyla aynı seviyede. Diğer tarafta ise 2008 krizini önceden gören yatırımcı Michael Burry; Burry, şubat sonunda Nvidia ve Palantir'e karşı 1,1 milyar dolarlık açığa satış pozisyonunun ardından yapay zekâ hisselerindeki davranışın dotcom çöküşü öncesini hatırlattığı uyarısını yineledi.
Rallinin zayıf karnı
Endeks rekor kırarken yükselişin tabana yayılmadığı da görülüyor. Rekor gününde Nasdaq'ta yeni zirve gören hisse sayısı 47'de kalırken 216 hisse yeni dip gördü; yani ralliyi dar bir dev şirketler grubu taşıyor. Aynı gün ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31'e, 30 yıllık faiz ise yüzde 5,66'ya çıkarak 52 haftanın zirvesini gördü. Tahvil getirileri bu seviyelerdeyken teknoloji hisselerindeki yüksek çarpanların ne kadar korunabileceği, piyasanın en büyük sorusu.
Türk yatırımcı için ek boyut
Nasdaq, Türk yatırımcı için hem hisse hem de döviz pozisyonu anlamına geliyor. Dolar bazlı bir varlık olduğu için TL'deki değer kaybı getiriye doğrudan ekleniyor; buna karşın TL'nin reel olarak değer kazandığı dönemlerde bu avantaj azalıyor. Yurt dışı hisse işlemlerinde kur riskini ve vergi yükümlülüklerini de hesaba katmak gerekiyor.
Üç seçenek yan yana
| Borsa İstanbul | Altın (ons) | Nasdaq | |
|---|---|---|---|
| Son durum | Mayıs zirvesinin %20 altında | Ocak zirvesinin ~%25 altında | Tarihi zirvede |
| Destekleyen | Düşük F/K, kâr büyümesi beklentisi | Merkez bankası alımları | Yapay zekâ kaynaklı kâr artışı |
| Baskılayan | Fon tasfiyesi, büyüme riski | Fed artırımları, ETF çıkışları | Yüksek tahvil faizi, dar ralli |
| Kurumsal hedef | — | GS 4.900$ (yıl sonu), JPM 4.500$ (4. çeyrek) | — |
| TL yatırımcı için | Kur riski yok | Dolar bazlı + kur etkisi | Dolar bazlı + kur etkisi |
Önümüzdeki haftalarda neler izlenmeli?
Üç varlığın yönünü belirleyecek takvim yoğun:
- 28-29 Ekim haftası – Fed: Yeni bir faiz artırımı altını ve Nasdaq'ı aynı anda baskılayabilir. Artırım gelmezse altın için nefes alanı açılabilir.
- 22 Ekim – TCMB faiz kararı: Beklenen 100 baz puanlık indirim, hem borsa hem TL mevduat getirisi açısından belirleyici.
- 11 Kasım – MSCI gözden geçirmesi: Borsa İstanbul'a yabancı fon akımı açısından kritik.
- 12 Kasım – TCMB enflasyon raporu: Yıl sonu enflasyon tahmini (şu an yüzde 28) güncellenecek.
- Fon tasfiyeleri: Altı aylık süreçte zorunlu satışların seyri, özellikle küçük ve orta ölçekli hisselerde fiyatlamayı etkilemeye devam edecek.
Peki yatırımcı ne yapmalı?
Derlediğimiz yabancı kaynakların ortak mesajı, tek bir kazananın öne çıkmadığı yönünde. Nasdaq'ta momentum güçlü, ancak yükseliş birkaç dev hisseye dayanıyor ve tahvil faizleri tarihi zirvelerde. Altın, Fed sıkılaştırmayı sürdürdükçe kısa vadede baskı altında kalabilir; buna karşın bankaların 2027 hedefleri mevcut fiyatın belirgin şekilde üzerinde ve merkez bankası talebi güçlü bir taban oluşturuyor. Borsa İstanbul ise belirgin biçimde ucuzladı, ancak fon tasfiyelerinin süreceği altı ay ve MSCI kararı belirsizliği canlı tutuyor. Pozitif reel faiz sunan TL mevduat da bu dönemde göz ardı edilmemesi gereken bir alternatif olarak öne çıkıyor.
Uzmanların bu tabloda vurguladığı yaklaşım, tek bir varlığa yüklenmek yerine vade ve risk iştahına göre dağılım yapmak ve kritik veri takvimini yakından izlemek.
Yasal uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ile yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak sunulmaktadır. Yatırım kararlarınızı kendi risk ve getiri tercihlerinize göre vermeniz önerilir.
