İktisatçı Mahfi Eğilmez, ABD-İran gerilimi sonrası altın ve gümüş fiyatlarında gözlenen beklenmedik düşüşü değerlendirdi. "Değişen Koşullar Değişen Yaklaşımlar" başlıklı yazısında piyasalardaki klasik kriz reflekslerinin sona erdiğine dikkat çeken Eğilmez, "güvenli liman" algısının küreselleşme ve irrasyonel davranışlarla birlikte nasıl şekil değiştirdiğini analiz etti.
Altın ve Gümüş Neden Değer Kaybetti?
Savaş veya büyük kriz dönemlerinde geleneksel olarak yükselişe geçen değerli metallerin, son çatışma sürecinde düşüş eğilimine girmesinin iki ana nedeni olduğunu vurgulayan Eğilmez, bu değişimi şu şekilde açıkladı:
- Enflasyon ve Tahvil Beklentisi: Savaşın enerji fiyatlarını artırarak enflasyonu tetikleyeceği beklentisi, faizlerin düşeceği yönündeki öngörüleri tersine çevirdi. Tahvil faizlerinin yükseleceğini öngören yatırımcılar, değerli metallerdeki pozisyonlarını satarak tahvillere yöneldi. Ayrıca, son iki yılda balon seviyesine ulaşan fiyatlar, yatırımcıda düzeltme endişesi yaratarak satışları hızlandırdı.
- Dolar Talebi ve Merkez Bankaları: Yatırımcıların varlıklarını dolara çevirerek kendi ülkelerine dönme eğilimi, ciddi bir dolar talebi yarattı. Bu talebi karşılamak isteyen merkez bankalarının altın satışı yapması, piyasadaki arzı artırarak fiyatlar üzerinde baskı oluşturdu.
"İrrasyonel Davranışlar Küreselleşiyor"
Mahfi Eğilmez, geçmişte daha çok gelişmekte olan ülkelerin siyasi tercihlerinde görülen "irrasyonel davranışların" artık dünya geneline yayıldığına dikkat çekti. ABD’nin İran operasyonuna harcadığı maliyet ve sonrasındaki fon arayışlarını örnek gösteren Eğilmez, "Sistem zaten işlerken, ciddi maliyetler doğuran bir savaşın sonucu olarak ortaya çıkan fatura, irrasyonelliğin dünya genelinde cezasız kaldığını gösteriyor" ifadelerini kullandı.
Piyasalarda Yeni Dönem: Esneklik ve Fırsatçılık
Eskiden büyük çatışmaların piyasalarda uzun süreli sert düşüşlere yol açtığını hatırlatan Eğilmez, sermaye hareketlerinin serbestleşmesiyle bu durumun tamamen değiştiğini belirtti. Piyasa aktörlerinin artık yeni koşulları çok hızlı analiz ettiğini vurgulayan Eğilmez, şunları kaydetti:
"Piyasalar artık çok daha esnek. Piyasa aktörleri, 'krizi fırsata çevirme' refleksiyle ortaya çıkan değişimlere kâr amacıyla hızla uyum sağlayabiliyor. Bu da krizlerin ekonomik etkilerinin süresini kısaltıyor. Dünün kesin doğruları, bugün aynı şekilde geçerli olmayabilir."
