Avrupa Birliği’nin (AB) Covid-19 salgınının ekonomik tahribatını azaltmak amacıyla hayata geçirdiği 800 milyar euroluk toparlanma programında sona yaklaşılıyor. Ağustos sonu itibarıyla üye ülkelere 440 milyar euro ödeme yapılırken, altı yıldır uygulanan ortak borçlanma temelli programın ekonomik büyüme, altyapı yatırımları ve yapısal reformlar üzerindeki etkileri raporlandı.
Toparlanma ve Dayanıklılık Mekanizması (RRF) ve Ekonomik Katkı
573 Milyar Euroluk Kaynak: Programın omurgasını oluşturan RRF kapsamında toplam 573 milyar euroluk hibe ve kredi desteği oluşturuldu. Ülkeler; emeklilik düzenlemeleri, mesleki eğitimler ve enerji verimliliği gibi taahhüt edilen reformları gerçekleştirdikçe finansmana erişti. Kalan ödemelerin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanıyor.
Büyümeye Etki: Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre program, 2025 yılında AB ekonomisinin büyümesine 0,3 puan katkı sağladı. Yunanistan ve Hırvatistan gibi ülkelerde ise bu katkı 1 puanın üzerine çıktı.
Reformların Hızlanması: İspanya iş gücü piyasasında reformlara imza atarken, İtalya yargı sistemi ve kamu ihalelerinde düzenlemeler yaptı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) araştırmaları, bu adımların kamu hizmetlerinde anlamlı iyileşmeler sağladığını gösterdi.
Yatırımların Yüzde 74'ü Altyapıya Gitti ve Denetim Tartışmaları
Yeşil ve Dijital Dönüşüm: 2025 sonuna kadar yapılan 310 milyar euroluk harcamanın yüzde 74'ü ulaştırma, enerji ve dijital altyapı projelerine yönlendirildi. Harcamaların ortalama yüzde 41'i yeşil dönüşümü desteklerken, fonların yüzde 80'i eski açıkları kapatmak yerine yeni projelere harcandı.
Denetim Eksiklikleri: Projelerin bazılarının öngörülen bütçenin altında tamamlanması ve Avrupa Sayıştayı'nın maliyet takibindeki eksikliklere dikkat çekmesi, denetim süreçlerini eleştiri konusu yaptı.
Yeni Dönem: 865 Milyar Euroluk Ortak Fon Planı
Performansa dayalı finansman modeli, AB'nin gelecekteki bütçe politikalarına da taşınıyor. Yeni bütçe hazırlıkları kapsamında 12'den fazla mali destek programının yaklaşık 865 milyar euroluk ortak bir hibe mekanizmasında toplanması öngörülüyor.
Salgın döneminde test edilen ortak borçlanma sisteminin vadeleri doldukça yeniden finanse edilmesi, güvenli yatırım araçları oluşturulması ve ortak güvenlik ile altyapı ihtiyaçlarına yönlendirilmesi Brüksel'in güncel gündeminde yer alıyor.
