Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar ve Rus rafinerilerine yönelik saldırılar küresel mazot arzını daraltırken, ekim ve hasat döneminde yükselen yakıt maliyetleri tarımsal üretimi ve gıda fiyatlarını tehdit ediyor.
Küresel mazot fiyatlarındaki sert yükseliş, düny genelindeki çiftçileri yakıta en çok ihtiyaç duydukları kritik dönemde zor durumda bırakıyor. ABD-İran savaşının Hürmüz Boğazı’nda yol açtığı aksaklıklar ve Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları mazot arzını daraltırken, Avustralya’dan Brezilya’ya, Avrupa’dan ABD’ye kadar üreticiler artan maliyetlerle mücadele ediyor.
Traktörler, biçerdöverler, sulama pompaları ve ürünleri pazara taşıyan araçlar için hayati önem taşıyan mazottaki bu fiyat artışı, tarımsal üretimin gerilemesi ve gıda enflasyonunun yeniden hızlanması riskini artırıyor.
Ekim ve Hasat Takvimi Baskı Altında
Mazot fiyatlarındaki tırmanış, büyük tarım üreticilerinin yoğun yakıt tükettiği bir döneme denk geliyor. Avustralya ve Arjantin’de buğday hasadı başlarken, Avrupa ve Rusya’da ekim süreçleri sürüyor, Brezilya’da ise soya ekimi hız kazanıyor.
Brezilya’nın soya üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşılayan Rio Grande do Sul eyaletindeki üreticiler, mazot arzındaki sıkışıklığın devam etmesi halinde ekim çalışmalarının gecikebileceği uyarısında bulunuyor. Bölgedeki mazot fiyatlarının ABD-İran savaşının başlangıcından bu yana yaklaşık yüzde 40 arttığı ifade ediliyor.
ABD ve Avrupa'da Rekor Seviyeler
ABD’de ortalama perakende mazot fiyatları geçtiğimiz ay rekor seviyeye ulaştı. ABD Başkanı Donald Trump, maliyetleri düşürmek amacıyla vergiden muaf bir mazot türünün kullanımındaki kısıtlamaları gevşeten başkanlık kararnamesini imzaladı. Avrupa’da ise vadeli fiyatlar sert bir yükseliş eğilimi gösterdi.
Nakliye Maliyetleri ve Artan Giderler Tüketiciye Yansıyor
Yakıt maliyetlerindeki artış yalnızca tarlaları değil, nakliye ve paketleme süreçlerini de doğrudan etkiliyor. İngiltere’nin en büyük tarım üreticilerinden Elveden Farms, tarım makineleri için ödediği yıllık mazot faturasının yüzde 40 artarak 560 bin sterline çıktığını bildirdi. Şirket yetkilileri, artan giderlerin kâr marjlarını aşındırdığını ve nihayetinde gıda maliyetlerinin artmak zorunda kalacağını belirtiyor.
Avrupa Birliği tarım örgütü Copa-Cogeca da mazot, gübre ve diğer girdi maliyetlerindeki yükselişin gıda arzını olumsuz etkileyebileceğini ve üretimde belirgin düşüşlere yol açabileceğini vurguladı.
Küresel Gıda Fiyatlarında Endişe Verici Artış
Mazottaki sıçrama, küresel gıda fiyatlarının zaten yükseldiği bir dönemde yaşanıyor. Birleşmiş Milletler’in gıda fiyat göstergesi eylül ayında artışını sürdürerek 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bloomberg Tarım Spot Endeksi de eylül sonunda tamamlanan üç aylık dönemde son dört yılın en güçlü çeyreklik yükselişini kaydetti.
