Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mart 2026 itibarıyla yeniden devreye alınan eşel mobil sisteminin enflasyon üzerindeki koruyucu etkisini rakamlarla ortaya koydu. Banka, sistemin küresel enerji şoklarına karşı bir "kalkan" görevi gördüğünü vurguladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, resmi blog sayfası “Merkezin Güncesi” üzerinden yayımladığı yeni analizinde, eşel mobil mekanizmasının makroekonomik etkilerini masaya yatırdı. Analiz, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların iç piyasaya yansımasını engelleyen bu sistemin, dezenflasyon sürecine kritik bir destek sunduğunu gösteriyor.
Akaryakıt Fiyatlarının Enflasyon Sepetindeki Rolü
Merkez Bankası verilerine göre akaryakıt harcamaları, 2026 yılı tüketici sepetinin yüzde 3,21’ini oluşturuyor. Bu oran, akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin sadece doğrudan değil; ulaştırma ve gıda gibi pek çok sektörde maliyetleri artırarak dolaylı yoldan da enflasyonu tetiklediğini kanıtlıyor.
4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren sistem, maliyet artışlarını ÖTV ayarlamalarıyla dengeleyerek tüketici fiyatlarına yansımasını sınırlıyor. Şubat 2026 itibarıyla maktu ÖTV’nin payı;
Benzinde: Yüzde 26
Motorinde: Yüzde 24
LPG’de: Yüzde 21 seviyelerinde seyrediyor.
Petrol Fiyatlarındaki Artışa Karşı Eşel Mobil Kalkanı
TCMB’nin güncel hesaplamaları, eşel mobil sisteminin enflasyonist baskıyı ne ölçüde kırdığını çarpıcı bir senaryo ile ortaya koydu. Brent petrol fiyatlarında yaşanacak yüzde 10’luk bir artışın, sistemin olmadığı bir senaryoda yıllık enflasyonu yaklaşık 1 puan artırdığı belirtildi.
Analizdeki farklı fiyat senaryolarına göre eşel mobilin etkisi şöyle şekilleniyor:
70 Dolar Senaryosu: Enflasyon etkisi 1,9 puandan 0,6 puana geriliyor.
90 Dolar Senaryosu: Eşel mobil mekanizması, enflasyon üzerinde 3,7 puana varan bir düşürücü katkı sağlıyor.
Dış Şoklara Karşı Politika Aracı
Çalışmada, küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrolü dışında olduğu hatırlatıldı. Bu noktada eşel mobilin, dış kaynaklı şokların yurt içi fiyatlama davranışlarına geçişini sınırlayan stratejik bir araç olduğu ifade edildi. Merkez Bankası, jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde bu mekanizmanın dezenflasyon hedeflerine ulaşmada kilit rol oynayacağını öngörüyor.
