TEPAV raporu: 6,7 milyon çocuk yoksulluk sınırının altında

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Türkiye’de yoksulluğun seyrini incelediği serisinin dördüncü çalışmasını kamuoyuyla paylaştı. “Yoksulluk Miras Kalmasın: Türkiye’de Çocuk Yoksulluğu ve Doğum Yardımı” başlığıyla yayımlanan rapor, TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cunedioğlu ile Politika Analisti Sercan Sevgili tarafından hazırlandı.

Çalışma, Türkiye’de çocuk yoksulluğunun kronikleşen yapısına, hanehalkındaki çocuk sayısının yoksulluk üzerindeki belirleyici etkisine ve gelir grupları arasındaki uçuruma çarpıcı rakamlarla dikkat çekiyor.

Türkiye’de Çocuk Yoksulluğunun Boyutu (2014-2025)

Raporda yer alan verilere göre, Türkiye'de çocuk yoksulluğu uzun süredir yüksek seviyelerde seyrediyor:

• Yıllık Seyir: Türkiye’de çocuk yoksulluk oranı 2014-2025 döneminde %30,2 ile %32,7 aralığında dalgalandı.
• 2025 Tablosu: 2025 yılında 0-17 yaş grubundaki çocukların %31’ine karşılık gelen 6,7 milyon çocuk yoksulluk sınırının altında kaldı.
• Avrupa Karşılaştırması: Eurostat verilerine göre yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki çocukların oranı Türkiye’de %37,6 iken, AB ülkelerinde ortalama %24,3 seviyesinde gerçekleşti.
•  

Hanehalkı Yapısı ve Çocuk Sayısı Yoksulluğu Nasıl Etkiliyor?

Dört yıl boyunca aynı hanede yaşayan ve ilk yılında yoksul olan hanelerin incelendiği analizde, hanedeki çocuk varlığının yoksulluktan çıkış süreci üzerindeki engelleri net bir şekilde görülüyor:

• Yoksulluktan Çıkış Oranları: Dört yıl boyunca çocuk bulunmayan hanelerde yaşayanların %60,9’u son yılda yoksulluk eşiğinin üzerine çıkarken; çocuk sayısı değişmeyen hanelerde bu oran %38,2, dönem içinde çocuk sayısı artan hanelerde ise %29 olarak hesaplandı.
• Sürekli Yoksulluk: 0-14 yaş grubundaki çocukların %22,6’sının sürekli yoksul olduğu belirlendi.
• Çocuk Sayısı ve Risk: Çocuk yoksulluk oranı hanelerdeki çocuk sayısına göre büyük farklılıklar gösteriyor. Örneğin, dört ve daha fazla çocuklu evlerde yoksulluk oranı %64 olarak hesaplandı. Aynı bölgede yaşayan benzer haneler karşılaştırıldığında, dört veya daha fazla çocuklu haneler ile tek çocuklu haneler arasındaki yoksulluk olasılığı farkı 28,7 puan oldu.

Gelir Grupları Arasındaki Uçurum ve Çocuk Harcamaları

Çalışma, gelir eşitsizliğinin çocukların eğitime ve yaşama erişimine yansıyan boyutunu da gözler önüne serdi:

• Genel Tüketim Farkı: En yüksek gelirli beşte birlik gruptaki hanelerin genel tüketim harcamaları, en düşük gelirli grubun 5,4 katı oldu.
• Çocuğa Özgü Harcamalar: En zengin grubun çocuğa özgü harcamaları en yoksul grubun 19,4 katına ulaştı.
• Okul Öncesi Eğitim: Özellikle okul öncesi eğitime yapılan harcamalarda uçurum zirveye çıkarak 54,3 katlık bir farka ulaştı.