Türkiye'de Eylül ortasında patlak veren ve SPK'nın 131 fonun tasfiyesine karar vermesiyle derinleşen yatırım fonu krizi, uluslararası ekonomi çevrelerinin de odağında yer alıyor. Al-Monitor'den Jack Dutton imzalı kapsamlı analizde; 455 binden fazla yatırımcıyı ilgilendiren sürecin maliyetine, tasfiye önündeki teknik engellere ve tartışmalı siyasi bağlantı iddialarına geniş yer verildi.
Yaklaşık 20 Milyar Dolarlık Büyüklük ve Tasfiye Belirsizliği
Fonların Çıkmazı: Kriz, eylül ortasında Tera Portföy ve Pusula Portföy dahil bazı şirketler tarafından yönetilen fonların para çekme taleplerini karşılamakta zorlanmasıyla netleşti.
Gerçek Değer Tartışması: SPK'nın tasfiye kararı aldığı 131 fonun raporlanan toplam varlık büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Ancak Al-Monitor, bu rakamın yatırımcıların yatırdığı gerçek para miktarını veya tasfiye sonunda cebe girecek net tutarı yansıtmadığının altını çiziyor.
Tasfiye Sürecinin Önündeki En Büyük Engel: Düşük Likidite
Analizde, varlıkların nakde çevrilmesindeki kritik zorluklara dikkat çekiliyor:
Küçük Şirket Hisseleri: Fonların elinde nakit ve tahvil gibi likit varlıkların yanı sıra, işlem hacmi ve halka açıklık oranı düşük olan küçük şirket hisselerinin de bulunduğu belirtiliyor. East Capital portföy danışmanı Emre Akçakmak, bu hisselerin hızla değer kaybettiğini vurguluyor.
Şişirilmiş Değerler: Akçakmak, fonların raporlanan geçmiş değerlerinin şişirilmiş olabileceğine işaret ederek, açıklanan varlık düşüşlerinin tamamının gerçekleşmiş nakit kaybı olarak görülmemesi gerektiğini ifade ediyor.
Karamsar Tahminler: GlobalSource Partners Türkiye analisti Atilla Yeşilada, bazı sorunlu varlıklardan yatırımcıların yatırdıkları paranın dolar başına yalnızca 20 cent geri alabilmesinin bile iyimser olabileceğini öne sürüyor.
Siyasi Bağlantı İddiaları ve İstifalar
Al-Monitor'ün haberinde, krizin siyasi kulislerde yarattığı yankılara ve tartışmalı iddialara da yer verildi:
Fatma Betül Sayan Kaya'nın İstifası: AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın, fonların çöküşünden önce bazı hisselerden içeriden bilgi (insider trading) kullanarak kazanç sağladığı iddialarının ardından 27 Eylül’de görevinden istifa ettiği hatırlatıldı.
Hayati Yazıcı'nın Oğlu: Türk basınındaki belgelere dayandırılan haberlere atıfla, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı’nın mal varlığına 30 Eylül’de kısıtlama getirildiği ve aynı gün bu kararın kaldırıldığı aktarıldı. Hayati Yazıcı ise ticari faaliyetlerin hukuka uygun olduğunu savunarak iddiaların soruşturulmasını istedi.
Nihat Zeybekci'nin Açıklaması: Eski Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, ortağı olduğu dört şirketin parasının Tera’nın TP2 fonunda kaldığını, yatırımların kendi bilgisi dışında yapıldığını ve devlet kurumlarının süreçte ihmali bulunduğunu belirtti.
Önceden Yapılan Uyarılar ve MSCI Endişeleri
Krizin göz göre göre geldiğine dikkat çekilen analizde şu geçmiş tarihlere ve uyarıklara vurgu yapıldı:
Bakan Şimşek'in Uyarıları: Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in Kasım 2025’te bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını kamuoyuna duyurarak daha güçlü denetim sözü verdiği hatırlatıldı.
MSCI Raporu: MSCI’ın Haziran 2026’daki piyasa sınıflandırma incelemesinde, küçük Türk şirketleriyle bağlantılı fonlarda koordineli işlemler yapılabileceğine dair endişe bildirdiği belirtildi.
SPK Kronolojisi: SPK’nın 2025 sonlarında anomaliler tespit ederek konuyu Aralık 2025’te Finansal İstikrar Komitesi’ne taşıdığı ancak alınan önlemlerin eylüldeki çöküşü engelleyemediği ifade edildi.
Yabancı Yatırımcı ve Piyasaya Etkisi
Sınırlı Alan: Ekonomist Murat Sağman, yaklaşık 200 milyar dolarlık Türkiye fon piyasasının yüzde 10’undan azında sorun olduğunu, 2 bin 600’den fazla fonun yalnızca 131’inin etkilendiğini kaydetti.
Bekle-Gör Politikası: Emre Akçakmak, yerli ve yabancı yatırımcıların bir süre bekle-gör pozisyonunda kalacağını belirtirken; Atilla Yeşilada, siyasi iddiaların küresel medyada büyümesi halinde yabancı hisse yatırımcılarının Türkiye'den bir süre uzak durabileceği uyarısında bulundu.
