Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, piyasa şeffaflığı ve yatırımcı güvenine ilişkin endişeleri gerekçe göstererek Türkiye piyasalarına yönelik kritik bir karar aldı ve belirli endeks değişikliklerini dondurduğunu duyurdu. Reuters'ın haberine göre, kararın ardından BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 3'ün üzerinde sert bir gerileme kaydetti.
MSCI, Türkiye'nin piyasa reformlarında Haziran 2027ye kadar yeterli ilerleme kaydedememesi durumunda ülkenin endeks sınıflandırmasının düşürülmesini değerlendirebileceğini bildirdi. Bu gelişme, Türkiye'nin uluslararası yatırım fonları nezdindeki konumunu ve yabancı sermaye girişlerini doğrudan etkileyebilecek büyük bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
Türkiye'nin Gelişmekte Olan Piyasalar Statüsü Tehlikede
Mevcut Durum: Alınan karar Türkiye'nin mevcut "gelişmekte olan piyasalar" (emerging markets) statüsünü şimdilik değiştirmemektedir.
Alt Kategorilere Düşme Riski: Gerekli piyasa düzenlemelerinin yapılmaması halinde Türkiye'nin daha alt kategoriler olan sınır piyasalar (frontier markets) veya bağımsız piyasalar (standalone markets) sınıfına düşürülmesi gündeme gelebilecek.
Fon Çıkışları: Böyle bir statü değişikliği, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi'ni takip eden uluslararası yatırım fonlarının Türk hisselerindeki pozisyonlarını azaltmasına veya tamamen kapatmasına yol açabilir. Gedik Yatırım Yatırım Danışmanı Onurcan Bal da bu durumun zayıf seyreden piyasadaki satış baskısını artırdığına dikkati çekti.
Borsa İstanbul'da Sert Satışlar ve Cuma Tablosu
MSCI'ın açıklamasının ardından Borsa İstanbul'daki satış dalgası hız kazandı:
BIST 100 Endeksi: İşlemlerin ilk saatlerinde yüzde 1,4 gerileyen endeks, saat 14.09 itibarıyla kayıplarını yüzde 3,11 seviyesine taşıdı.
Haftalık ve Zirve Kayıpları: Endeks üst üste beşinci haftalık düşüşüne hazırlanırken, mayıs ayında ulaştığı rekor kapanış seviyesinin yüzde 20'den fazla altında işlem gördü.
Bankacılık Sektörü: Sabah saatlerinde yüzde 1,5 gerileyen bankacılık endeksindeki kayıp gün içinde yüzde 1,83'e yükseldi. Türkiye piyasaları, eylül ayında 2008 küresel finans krizinden bu yana en kötü aylık performansını kaydetmişti.
Fon Krizi ve Koordineli İşlem Endişeleri
MSCI'ın kararı, Türkiye yatırım fonu sektöründe yaşanan ciddi sarsıntıların hemen ardından geldi:
Fon Tasfiyeleri: Düzenleyici kurumlar, geçen ay yalnızca üç yıl içinde toplam varlıkları 20 milyar doları aşan 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesine karar vermişti. Bu kriz Borsa İstanbul'u ayı piyasasına sürükleyen etkenler arasında yer aldı.
Şüpheli İşlemler: MSCI, küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakın bağlantılı yatırım fonları üzerinden koordineli alım satım işlemleri yapılmış olabileceğine yönelik endişeleri kararının gerekçeleri arasında gösterdi. Bu tür işlemlerin halka açıklık oranlarının güvenilir hesaplanmasını zorlaştırdığı ve güveni zedelediği vurgulandı.
Hangi İşlemler Donduruldu ve Ne İsteniyor?
Derhal yürürlüğe giren ve ikinci bir duyuruya kadar geçerli olacak karara göre MSCI:
Türkiye endekslerinde yabancı yatırımcıların erişimine esas alınan dahil edilme faktörlerini veya hesaplamalarda kullanılan hisse sayılarını artırmayacak.
MSCI Türkiye Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi'ne yeni menkul kıymet eklemeyecek.
Şirketlerin piyasa değeri segmentleri arasında üst kategorilere yükseltilmesini gerçekleştirmeyecek.
Kurumsal yatırımcı güveninin tazeceksenmesi için koordineli işlemlere karşı inandırıcı ve sürekli yaptırımlar uygulanması ile Türk şirketlerinin fiili halka açıklık oranlarının bağımsız doğrulanmasına olanak sağlayacak şeffaflık standartlarının oluşturulması istendi.
