ABD ile Çin arasında son yıllarda teknoloji alanında giderek sertleşen rekabet yeni bir aşamaya taşındı. ABD Başkanı Donald Trump, yarı iletken üretiminin en kritik hammaddelerinden biri olan polisilikon (polysilicon) ithalatına yönelik yeni bir kararname imzalayarak Çin'e karşı yeni ticaret adımı attı. Karar kapsamında polisilikon ve bağlantılı ürünlere %15 gümrük vergisi uygulanacak, ayrıca ithal ürünler için asgari ithalat fiyatı da devreye alınacak.
Yeni düzenlemenin Aralık ayında yürürlüğe girmesi beklenirken, Washington yönetimi kararın temel amacının ABD'deki üreticileri Çin'in hızla büyüyen yarı iletken sektörüne karşı korumak olduğunu açıkladı.
Yapay zekâ yarışının merkezindeki kritik ham madde
Trump'ın hedef aldığı polisilikon, yalnızca bilgisayar çiplerinde değil, güneş panelleri ve birçok yüksek teknoloji ürününün üretiminde kullanılan stratejik bir ham madde olarak öne çıkıyor.
Çin ise bu alanda küresel üretimin büyük bölümünü kontrol ediyor. Son yıllarda üretim kapasitesini hızla artıran Pekin yönetimi, polisilikonda dünya pazarında neredeyse tekel konumuna gelirken, ABD bu bağımlılığı azaltmak için yeni koruma önlemlerini devreye alıyor.
Trump: ABD üretimini yeniden ayağa kaldıracağız
Kararnameye göre yalnızca gümrük vergisi uygulanmayacak. Ticaret Bakanlığı aynı zamanda ithal polisilikon için minimum fiyat belirleyecek. Böylece düşük fiyatlı ithalatın ABD'deki üreticiler üzerinde baskı oluşturmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Trump yönetimi ayrıca yerli polisilikon üreticilerine yönelik yeni teşvikler verileceğini duyurdu. Beyaz Saray, uzun yıllardır yabancı üreticilerin fiyat avantajı nedeniyle ABD'deki üreticilerin pazar payı kaybettiğini savunurken, yeni düzenlemenin stratejik sektörlerde üretimi yeniden ülke içine çekmeyi amaçladığını belirtiyor.
Çin'den sert tepki
Pekin yönetimi ise karara sert tepki gösterdi.
Çin'in Washington Büyükelçiliği, yeni verginin iki ülke arasındaki ticareti ciddi şekilde bozacağını savunarak ABD'yi ekonomik araçları siyasi baskı unsuru olarak kullanmakla suçladı. Açıklamada Çinli şirketlerin çıkarlarının korunacağı ve gerekli karşı adımların atılacağı mesajı verildi.
Bu açıklama, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticaret geriliminin yeniden tırmanabileceği yönündeki endişeleri de artırdı.
Karşılıklı hamleler hız kazandı
Trump'ın son kararı, iki ülke arasında son aylarda art arda gelen teknoloji kısıtlamalarının devamı niteliğinde görülüyor.
ABD daha önce Çin'den ithal edilen dronlar, insansı robotlar ve bazı ileri teknoloji ürünlerine yönelik yeni sınırlamalar açıklamıştı. Buna karşılık Çin de nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerini sıkılaştırırken, yazıcı ve fotokopi cihazlarına yönelik ulusal güvenlik incelemesi başlattı. Analistler, iki tarafın kritik teknolojilerde tedarik zincirini kendi kontrolüne alma yarışını hızlandırdığı görüşünde.
Yapay zekâ sektörünü de etkileyebilir
Yarı iletkenler, yapay zekâ sunucularından veri merkezlerine, elektrikli araçlardan savunma sanayisine kadar birçok stratejik sektörün temel bileşenleri arasında yer alıyor.
Bu nedenle polisilikon ticaretine getirilen yeni kısıtlamaların yalnızca iki ülke arasındaki ticareti değil, küresel çip tedarik zincirini ve üretim maliyetlerini de etkileyebileceği değerlendiriliyor. Özellikle Nvidia, AMD, Intel, TSMC ve Samsung gibi sektör devlerinin faaliyet gösterdiği yarı iletken ekosistemi açısından yeni gelişmeler yakından izleniyor.
Küresel teknoloji rekabetinde yeni dönem
Uzmanlara göre Trump'ın attığı bu adım, klasik bir gümrük vergisi kararından çok daha büyük anlam taşıyor. ABD artık yalnızca Çin'den yapılan ithalatı sınırlamayı değil, çip üretiminde kullanılan stratejik hammaddelerde de tedarik zincirini yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.
Yapay zekâ yatırımlarının hız kazandığı bir dönemde gelen bu karar, Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabetinin önümüzdeki dönemde daha da sertleşeceğine işaret ediyor.
