Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme İnisiyatifi (OPHI) tarafından yayımlanan 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI) güncellemesi, küresel yoksullukla mücadelede dikkat çekici bir gerilemeyi gözler önüne serdi. Endeksin yayımlanmaya başladığı 2010 yılından bu yana ilk kez aşırı çok boyutlu yoksulluk koşullarında yaşayanların sayısında artış kaydedildi.
Dünya genelinde aşırı çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı 1,2 milyara ulaşırken, yoksul nüfus önceki güncellenmiş verilere kıyasla 51,5 milyon arttı.
Yoksul Nüfusun Yarısından Fazlası Çocuklar
Gelişmekte olan bölgelerdeki 108 ülkeyi ve dünya nüfusunun yüzde 78’ini kapsayan rapora göre, yoksul nüfusun yapısı ve yaşam koşullarına dair öne çıkan veriler şu şekilde:
Çocuk Nüfusu: Çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan 1,2 milyar insanın 617 milyonunu çocuklar oluşturuyor.
Kırsal Yaşam: Çok boyutlu yoksulluk yaşayan kişilerin yüzde 83’ü kırsal bölgelerde ikamet ediyor.
Yoksulluk Yalnızca Gelirle Ölçülmüyor
Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, yoksulluğu sadece parasal gelir üzerinden değerlendirmek yerine sağlık, eğitim ve yaşam standartları alanlarındaki 10 farklı gösterge üzerinden ölçüyor. Bu göstergelerin en az üçte birinde mahrumiyet yaşayan bireyler çok boyutlu yoksul olarak kabul ediliyor.
Raporda, yoksul sayısındaki artışın tek bir nedene bağlı olmadığı; hızlı nüfus artışı, demografik değişimler ve bazı bölgelerde yaşanan gerilemelerin bu tabloda etkili olduğu belirtildi.
Nüfus Etkisi: Bu yıl yeni anket verisi bulunmayan 95 ülkede güncellenen nüfus tahminleri, yoksul sayısına tek başına 15,8 milyon ekledi. Angola ve Zambiya gibi ülkelerde yoksulluk oranları düşmesine rağmen hızlı nüfus artışı toplam yoksul sayısını yukarı taşıdı.
Kazanımların Kaybı: Nijerya'da 2010’lu yıllarda elde edilen belirgin iyileşmeler, 2020’lerde yerini gerilemeye bıraktı; hem yoksulluk oranı hem de yoksul nüfus yeniden yükselişe geçti.
Mısır, Nepal ve Tacikistan’da İlerleme Kaydedildi
Genel tablodaki gerilemeye karşın bazı ülkeler yoksulluğu azaltmada başarı sağladı. Bu yıl verileri güncellenen 13 ülke arasında Mısır, Nepal ve Tacikistan, hem yoksulluk oranını hem de toplam yoksul sayısını belirgin biçimde düşürmeyi başardı.
Trend verisi bulunan 89 ülkenin 33’ü ise 15 yıldan kısa bir süre içerisinde çok boyutlu yoksulluk endeks değerini yarı yarıya indirdi. Bu başarıyı gösteren ülkelerin altısı Sahra Altı Afrika’da yer alıyor:
Esvatini: 15 yıllık dönemde yoksul nüfus oranını yüzde 38,7’den yüzde 8’e düşürdü.
Çin: 2010-2014 yılları arasında yoksulluk oranını yüzde 9,5’ten yüzde 4,2’ye indirerek endeks değerini dört yılda yarıya düşürdü.
Vietnam: Çok boyutlu yoksulluk endeks değerini yedi yıl içinde yarı yarıya azalttı.
"Yoksulluktaki Artış Bir Uyanış Çağrısı Olmalı"
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında 2030 yılına kadar yoksulluğun tüm boyutlarıyla en az yarı yarıya azaltılması hedefleniyor.
Küresel verileri değerlendiren UNDP Başkanı Alexander De Croo, yoksul sayısındaki artışın dünya için güçlü bir uyarı niteliği taşıdığını vurguladı. De Croo, yoksulluk içinde yaşayan 1,2 milyar insanın açlık, eğitime erişememe, temiz su ve elektrik eksikliği gibi birbiriyle bağlantılı sorunlarla mücadele ettiğini belirterek, ülkelerin bu sorunları bütüncül ve kararlı adımlarla ele alması gerektiğini ifade etti.
