Türkiye’de artan bakıcı maliyetleri ve yaşlanan nüfus, bakım yükünü ailelerin omuzlarına yüklüyor. Bakım hizmetlerinin maliyetinin asgari ücretin üç katına ulaşması nedeniyle son dönemde 536 bin kadın çocuk veya yetişkin bakımı sebebiyle işinden ayrıldı.
Türkiye’de yaklaşık 25,5 milyon kişi çocuk, yaşlı veya hasta yakınlarının bakım sorumluluğunu üstleniyor. Bakım hizmetlerinin maliyetinin asgari ücretin üç katına kadar çıkması, milyonlarca çalışanı gelirinin büyük kısmını bu harcamalara ayırmak ya da çalışma hayatından çekilmek zorunda bırakıyor.
TÜİK’in 2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırmasına göre 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’i düzenli bakım sorumluluğu taşıyor. Bu veri, çalışma çağındaki her 10 kişiden 4’ünden fazlasının işinin yanında bir başkasının bakımını da üstlendiğini gösteriyor. 15 yaş altı çocuklar ve bakıma muhtaç yetişkinleri kapsayan araştırmada, bakım sorumluluğu oranının kadınlarda yüzde 45,6, erkeklerde ise yüzde 40,6 seviyesinde olduğu belirtiliyor.
536 Bin Kadın Bakım Yükü Nedeniyle İşi Bıraktı
İstihdamda olup bakım görevi üstlenenlerin 4 milyon 303 bini iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütmekte zorlandığını bildiriyor. Zorluk yaşayanların yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9’u işin yorucu olmasını, yüzde 8,9’u ise ev ile iş arasındaki ulaşım süresini gerekçe gösteriyor.
Bakım sorumluluğu, özellikle kadınların iş gücünden kopmasına neden oluyor. TÜİK’in 2026 ilk çeyrek iş gücü verilerine göre, iş gücüne dâhil olmayan kadınların 536 bini çocuk veya yetişkin bakımı sebebiyle son işinden ayrıldı.
Bakıcı Ücretleri Maaşları Aştı
İstanbul’da 2026 yılı piyasasında tam zamanlı gündüzlü çocuk bakıcısı ücretleri aylık 35 bin ile 50 bin lira, yatılı bakıcı ücretleri ise 45 bin ile 60 bin lira arasında değişiyor. Yaşlı bakımında ise gündüzlü hizmet 45 bin ile 65 bin lira, yatılı bakım 60 bin ile 80 bin liraya kadar çıkıyor.
Özellikle tek maaşla geçinen ailelerde bakım hizmetinin bedeli aile bireylerinin aylık gelirini aşıyor. Bu durumda aileden biri işini bırakarak bakım sorumluluğunu üstlenmek zorunda kalıyor. TÜİK araştırmasına göre, çocuk bakım sorumluluğu taşıyan çalışanların yüzde 83’ü profesyonel bakım hizmeti kullanmıyor; hizmet almayanların yüzde 17,6’sı buna yüksek maliyeti gerekçe gösteriyor. Profesyonel hizmet almayan çalışanların yüzde 50,8’i ise bakım işini kendisinin veya eşinin yürüttüğünü ifade ediyor.
Yetişkin bakımında da benzer bir tablo yaşanıyor. Profesyonel hizmet kullanmayanların oranı yüzde 79,3 olurken, bu grupta yüksek maliyetin payı yüzde 17,9, erişilebilir mesafede hizmet veya boş kontenjan bulunmamasının payı yüzde 5,3 olarak kaydediliyor.
Dünyada Küresel Bakım Krizi
Bakım sorunu sadece Türkiye’de değil, gelişmiş ekonomilerde de önemli bir gündem maddesi oluşturuyor. ABD’de Medicare uzun süreli yaşlı bakımını genel olarak kapsamazken masraflar aileler tarafından karşılanıyor. Almanya’da 1995’ten bu yana zorunlu uzun süreli bakım sigortası uygulanıyor.
Japonya’da her yıl yaklaşık 100 bin kişi aile bireyine bakım vermek için işinden ayrılırken, Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı bu sorunun 2030’a kadar 9,1 trilyon yenlik ekonomik kayba yol açabileceğini öngörüyor. İngiltere’de ise 5,8 milyon kişinin yakınlarına sağladığı ücretsiz bakımın yıllık ekonomik değeri 184 milyar sterlin olarak hesaplanıyor.
Yaşlı Nüfusun Artışı Bakım İhtiyacını Tırmandırıyor
Bakım ihtiyacının artmasındaki temel etkenlerden biri de nüfusun yaşlanması olarak öne çıkıyor. TÜİK verilerine göre 65 yaş ve üzerindeki nüfus 2025’te 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Son beş yılda yüzde 20,5 artan yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı yüzde 11,1’e yükseldi. Bu oranın 2030’da yüzde 13,5’e, 2040’ta ise yüzde 17,9’a ulaşması bekleniyor.
2025 yılı itibarıyla 7 milyon 46 bin 560 hanede en az bir yaşlı fert bulunuyor ve bu durum toplam hanelerin yüzde 26,1’ini temsil ediyor. Tek başına yaşayan yaşlı sayısı 1 milyon 836 bin 496’ya ulaşırken, bu kişilerin yüzde 73,5’ini kadınlar oluşturuyor.
