Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) resmi blogu Merkezin Güncesi'nde, fon tasfiyelerinin reel sektörle olan bağlantılarını inceleyen dikkat çekici bir analiz yayımlandı. TCMB Müdürü Kadir Gürci ve Genel Müdür Ünal Seven tarafından kaleme alınan çalışmada, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan firmaların ekonomideki ağırlığı, tedarikçi ilişkileri ve finansmana erişim koşulları detaylıca değerlendirildi.
Çalışmada, fon yatırımcısı firmaların kısa vadeli Türk Lirası kredi kullanımlarındaki payının arttığı, bu durumun da firmaların bankacılık sisteminden krediye erişiminin kesintisiz sürdüğüne işaret ettiği kaydedildi.
Yüksek Maruziyetli Firmaların Ekonomideki Payı Sınırlı
Analizde 15 Eylül 2026 itibarıyla ilgili fonlarda en az 1 milyon TL yatırımı bulunan firmalar mercek altına alındı. Çalışmanın öne çıkan temel makroekonomik bulguları şu şekilde sıralandı:
Genel Firma Grubu: Kapsama giren tüm firmalar reel sektörün toplam aktiflerinin %1,2’sini, istihdamının %0,6’sını, cirosunun %0,9’unu ve ihracatının %1,1’ini oluşturuyor. Bu firmaların toplam ticari kredi bakiyesindeki payı ise %0,9 seviyesinde.
Yüksek Maruziyetli Grup: Fon yatırımlarının dönen varlıklarına oranı %50’nin üzerinde olan firmalar "yüksek maruziyetli" olarak tanımlandı. Bu gruptaki firmaların toplam istihdam ve cirodaki payının ayrı ayrı on binde 3, ticari kredilerdeki payının ise on binde 2 seviyesinde kaldığı tespit edildi.
Genel Büyüklük: Eşik değer sınırlaması olmaksızın bakıldığında, ilgili fonlardaki toplam yatırım tutarı 116,2 milyar TL’ye, etkilenen firma sayısı ise 4 bin 500’e ulaşıyor.
Tedarikçi Bağlantıları ve Kredi Maliyetleri
Analizde, likidite kısıtlarının zincirleme etkilerle diğer firmalara sıçrama ihtimali de incelendi:
Tedarik Zinciri Etkisi: Satışlarının %5’inden fazlasını ilgili fon yatırımcısı firmalara yapan tedarikçilerin, ekonomideki toplam istihdamın %1,2’sini ve cironun %1,5’ini oluşturduğu hesaplandı. Fon maruziyeti düşük firmalar ayrıştırıldığında bu oranların hızla gerilediği görüldü.
Kredi Maliyeti Farkı Yok: Fon yatırımcısı firmaların ortalama kredi maliyetlerinin diğer firmalara göre bir miktar yüksek olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığı belirtildi.
TCMB Adımlarının Etkisi: TCMB’nin 1 Ekim’de bankaların likidite yönetimini ve makrofinansal istikrarı desteklemek amacıyla hayata geçirdiği düzenlemelerin, krediye erişimin korunmasında belirleyici bir rol oynadığı vurgulandı.
Riskler ve Toplam Ekonomik EtkiUyarısı
Yazarlar, söz konusu firmaların ekonomideki payının düşük olmasının yaşadıkları likidite zorluklarını önemsiz kılmadığını hatırlattı. Varlık fiyatlarındaki düşüşlerin, finansal sıkılaşmanın ve güven kanalındaki zayıflamanın tüketim ile yatırım kararlarını etkileyebileceğine işaret edildi.
Bununla birlikte, finansmana erişimi destekleyici adımların riskleri sınırladığı ve tasfiye sürecinin ilerlemesiyle olumsuz etkilerin hafifleyeceği değerlendirildi.
