İstanbul Sanayi Odası (İSO) Meclisi'nin temmuz ayı olağan toplantısında Türkiye'yi bekleyen en büyük risk masaya yatırıldı. Toplantının ana gündemi "Türkiye’yi Bekleyen Tehlike: Erken Sanayisizleşme" olurken, İSO Başkanı Erdal Bahçıvan’ın üretime ve sanayiciliğe dair yaptığı değerlendirmeler dikkat çekti.
"Hala Neden Sanayicilik Yapıyorsun?" Soru İşareti
İSO Meclis toplantısının açılış konuşmasını gerçekleştiren İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan, sanayinin sadece ekonomik değil, toplumsal bir kırılma yaşadığını ifade etti. Günümüzde iş dünyasında sanayicilere sıkça "Hala neden sanayicilik yapıyorsun?" sorusunun yöneltildiğini belirten Bahçıvan, bu durumun Türkiye’de üretime bakış açısının köklü biçimde değiştiğini gösterdiğini vurguladı.
Geçmişte fabrika kurmak ve istihdam yaratmak en büyük başarı hikayesi olarak görülürken, bugün sanayinin yüksek riskli, yorucu ve geleceği belirsiz bir alan olarak algılandığına dikkat çekildi.
Klasik Sanayileşme Tamamlanmadan Hizmet Sektörüne Yönelindi
Türkiye'nin gelişmiş ülkelerden farklı bir süreç yaşadığını dile getiren Bahçıvan, sanayinin ekonomideki ağırlığını kaybetmesinin doğal bir dönüşüm olmadığını söyledi. Gelişmiş ekonomiler yüksek teknolojiye dayalı sanayi sonrasına geçerken, Türkiye'nin klasik sanayileşmesini tamamlayamadan hizmet sektörü ağırlıklı bir yapıya yöneldiğini ifade etti. Toplumların ancak üreterek ayakta kalabileceği gerçeğinin altı çizildi.
Gençler Üretimden Uzaklaşıyor, Aileler Masa Başı İstiyor
Sanayideki dönüşümün çalışma hayatını ve genç kuşakları da doğrudan etkilediği belirtildi. Gençlerin uzun vadeli kariyerlerini sanayide kurmak istemediği; daha esnek ve hızlı gelir sağlayan alanları tercih ettiği ifade edildi. Ailelerin de çocuklarını üretimden ziyade masa başı mesleklere yönlendirmesiyle birlikte ustalık, operatörlük ve teknik kariyerlerin eski cazibesini yitirdiği kaydedildi.
Sanayi Kârının Yüzde 90'ı Finansmana Gidiyor
Toplantıda paylaşılan verilere göre, İSO 500 ve İSO İkinci 500 araştırmalarında 150’den fazla şirketin zarar açıkladığı belirtildi. Yüksek enflasyon, finansmana erişim güçlüğü, artan maliyetler ve Türk lirasındaki reel değerlenmenin rekabet gücünü zayıflattığı ifade edildi.
En çarpıcı verilerden biri ise finansman giderleri oldu. İSO 500 şirketlerinde faaliyet kârından finansmana ayrılan payın yüzde 85’e, İSO İkinci 500'de ise yüzde 87’ye ulaştığı açıklandı. Sanayicilerin ana faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın neredeyse yüzde 90'ını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığı vurgulendi.
Kapsamlı ve Uzun Vadeli Sanayi Politikası Şart
Sorunun yalnızca emek yoğun sektörlerle sınırlı kalmayarak yüksek teknoloji grubundaki ihracatçı sektörlere de yayıldığı belirtildi. Yapay zekâ ve yüksek teknoloji yatırımlarının hızlandığı bu dönemde, üretim kapasitesini koruyacak bütüncül bir yol haritasına ihtiyaç duyulduğu ifade edildi. Türkiye'nin erken sanayisizleşme riskinden ancak yüksek katma değerli üretime geçişi hızlandırarak kurtulabileceği bildirildi.
Toplantıda moderatörlüğü TEPAV Direktörü Dr. Burcu Aydın üstlenirken; TİM Başkanı Mustafa Gültepe, MÜSİAD Genel Başkanı Burhan Özdemir, DEİK Türkiye-Avustralya İş Konseyi Başkanı Steven Young ve TTC Danışmanlık Kurucu Ortağı Tankut Turnaoğlu da konuk olarak sektörel değerlendirmelerde bulundu.
