Heybeliada Ruhban Okulu'nun açılması ve Trump-Erdoğan yakınlaşması, 7-8 Temmuz'daki NATO zirvesi öncesinde Türkiye'yi yabancı yatırımcıların radarına taşıyor.
ABD ile Türkiye arasında yıllardır askıda kalan bir dosya, kritik bir diplomatik hamleyle yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Bloomberg'in 18 Haziran'da verdiği habere göre Türkiye, 1971'den bu yana kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu'nu üniversite çatısı altında yeniden açmayı planlıyor. Kararın zamanlaması tesadüf değil: Trump'ın 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesine ev sahipliğini yapacak Erdoğan ile bir araya gelmesi bekleniyor.
50 yıllık kapalı kapı aralanıyor
Heybeliada Ruhban Okulu, 1844'te kurulmuş ve dünyada yaklaşık 300 milyon Ortodoks Hristiyan'ın ruhani lideri Ekümenik Patrik Bartholomew dahil pek çok din adamını yetiştirmiş tarihi bir kurum. Özel yükseköğretim kurumlarının devlet denetimine alınmasını zorunlu kılan yasal düzenlemelerin ardından 1971'de kapılarını kapatan okul, o tarihten bu yana ABD ve AB'nin Türkiye'ye yönelik en tutarlı şikayetlerinden birinin odağında yer aldı.
Yeni planda okulun Eğitim Bakanlığı denetimine bağlı bir üniversite bünyesinde yeniden yapılandırılacağı ve öğrencilerin üniversite sınavı sistemiyle kabul edileceği belirtiliyor. Erdoğan, geçen hafta Ekümenik Patrik ile Ankara'da bir araya gelerek bu adımı ileri taşıdı.
Trump baskısı ve zirvede ne bekleniyor?
Reuters'ın 3 Haziran'da duyurduğuna göre Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın NATO zirvesine katılacağını resmen teyit etti. Trump'ın bu adımı, İran savaşı nedeniyle NATO'yu yetersiz destek vermekle eleştirdiği bir dönemin ardından gelmesi bakımından ayrıca dikkat çekici. Ruhban Okulu meselesi, Trump'ın geçen yıl Beyaz Saray'da Erdoğan'la yaptığı görüşmede bizzat gündeme getirdiği konular arasında yer alıyordu.
Ankara'daki zirveye hazırlıklar da ivme kazanıyor. Ortak savunma harcamaları, NATO'nun güney cephesi stratejisi ve Türkiye-ABD ilişkilerinin yeniden kalibrasyonu masada olacak başlıklar arasında sayılıyor.
Yabancı yatırımcı için ne anlama geliyor?
Türkiye-ABD ilişkilerindeki normalleşme sinyali, piyasalar için tek başına bile önemli bir katalizör. Bu diplomatik yumuşamanın somut yansımaları şu şekilde değerlendirilebilir:
Birincisi, Jefferies'in Haziran başında Bloomberg'e yaptırdığı analizde, Trump yönetiminin Türkiye'ye Arjantin benzeri bir dolar swap hattı sunabileceği senaryosu gündeme geldi. Böyle bir adım, Merkez Bankası rezervleri üzerindeki baskıyı azaltacak ve lira için güçlü bir güven zemini oluşturacak.
İkincisi, Türkiye'nin NATO zirvesine ev sahipliği yapması ve küresel liderleri Ankara'da ağırlaması, ülkenin jeopolitik ağırlığını gösteren güçlü bir sinyal. Atlantic Council'ın son raporunda da belirtildiği gibi, Türkiye savunma sanayii, enerji geçiş güzergahları ve bölgesel diplomasi açısından yabancı yatırımcılar için gitgide daha merkezi bir konuma geliyor.
Üçüncüsü, AB cephesinde Heybeliada adımı, yıllardır donmuş olan Türkiye-AB ilişkilerinde sembolik de olsa somut bir kırılmaya işaret ediyor. Avrupa Komisyonu, okulun kapalı kalmasını dini özgürlük alanındaki en belirgin endişeler arasında sürekli gündemde tutmuştu.
BIST için takip edilecek veriler
Temmuz 7-8 NATO zirvesi; yabancı yatırımcıların Türkiye pozisyonlarını yeniden değerlendireceği bir milat olabilir. Zirve öncesinde ve sonrasında CDS primlerinin seyri, yabancı portföy girişleri ve BIST'in tepkisi yakından izlenecek. Özellikle savunma, bankacılık ve enerji sektörlerinin diplomatik normalleşme ortamından görece daha fazla yararlanması bekleniyor.
Bu yazıdaki bilgiler yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır. Yatırım kararları vermeden önce lisanslı bir finansal danışmana başvurmanız önerilir.
