Beyaz Saray kaynakları, ABD ve İran’ın bölgedeki askeri gerilimi sona erdirecek ve nükleer krizde yeni bir sayfa açacak tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde sona yaklaştığını duyurdu. Trump yönetiminin özel elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner tarafından yürütülen gizli diplomasi trafiğinde, Tahran’dan gelecek nihai yanıt için 48 saatlik kritik bir geri sayım başladı.
Bölgesel Çatışma Donduruluyor
Axios'un üst düzey yetkililere dayandırdığı habere göre, hazırlanan mutabakat zaptı öncelikle sıcak çatışmaları dondurmayı amaçlıyor. Belgenin imzalanmasıyla birlikte; Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılması, nükleer programın sınırlandırılması ve yaptırımların kaldırılmasına yönelik kapsamlı müzakereler için 30 günlük bir takvim işlemeye başlayacak. Barış görüşmelerinin adresi olarak ise İslamabad veya Cenevre öne çıkıyor.
30 Günlük Kritik Takvim ve Şartlar
Planlanan 30 günlük geçiş sürecinde, İran’ın sevkiyat kısıtlamaları ile ABD’nin uyguladığı deniz ablukası kademeli olarak gevşetilecek. Ancak Washington, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması ihtimaline karşı askeri müdahale ve abluka hakkını saklı tuttuğunu vurguluyor.
Nükleer Faaliyetlerde Sert Kısıtlamalar
Anlaşmanın merkezinde, İran’ın nükleer programına yönelik radikal taahhütler yer alıyor:
Zenginleştirme Moratoryumu: Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin 12 ile 15 yıl boyunca durdurulması planlanıyor. Süreç sonunda zenginleştirme seviyesi yüzde 3,67 ile sınırlandırılacak.
Uranyumun Transferi: Tahran’ın, daha önce reddettiği "yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu" ülke dışına çıkarma şartına sıcak baktığı, hatta materyalin ABD’ye taşınmasının dahi seçenekler arasında olduğu belirtiliyor.
Denetim ve Tesisler: İran, yeraltı nükleer tesislerini işletmemeyi ve BM müfettişlerinin "ani denetimlerini" (snap inspections) koşulsuz kabul etmeyi taahhüt edecek.
Ekonomik Rahatlama ve Dondurulan Fonlar
Taahhütlerin yerine getirilmesi karşılığında, ABD’nin İran ekonomisi üzerindeki baskıyı kademeli olarak hafifletmesi bekleniyor. Bu kapsamda, dünya genelindeki bankalarda dondurulmuş halde bulunan milyarlarca dolarlık İran fonu, belirli bir takvim dahilinde Tahran’ın kullanımına açılacak.
