Türkiye sermaye piyasalarını sarsan ve 131 yatırım fonunun tasfiyesiyle sonuçlanan büyük kriz, eylül ortasından bu yana hızla gelişen olaylarla ekonominin odağına yerleşti. Fon piyasasındaki ilk temerrüt sinyallerinden ödeme krizine, tasfiye kararlarından genişletilen adli operasyonlara ve en üst düzey idari adımlara kadar yaşanan tüm süreci kronolojik olarak derledik.
Haziran – Ağustos: Piyasa Değerlendirmeleri ve Yeni Kurallar
Uluslararası İzleme: Uluslararası endeks sağlayıcı MSCI, haziran ve temmuz aylarında Türkiye piyasasındaki yatırım yapılabilirlik ve hisse sahipliği şeffaflığına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdü. Kuruluş, 6 Temmuz'da Türk hisselerinin fiili dolaşımını gerektiğinde ayrı ayrı inceleyeceğini bildirdi.
SPK Düzenlemesi: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’i güncelledi. Serbest fonların portföy yoğunlaşmasına yeni sınırlamalar getirilirken, bu düzenlemelerin ardından bazı fonlarda yatırımcı çıkışları ve nakit ihtiyacı artış gösterdi.
15 – 16 Eylül: Ödemelerde Temerrüt ve Borsa Depremi
Temerrüt Açıklamaları: Pusula Portföy, 15 Eylül’de kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarının katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu duyurdu. Bir gün sonra Tera Portföy de benzer bir açıklama yaparak fon payı iade ödemelerinin zamanında yapılamadığını bildirdi.
Borsa Sıçraması: Likidite sorunlarının piyasayı sarstığı 16 Eylül’de BIST 100 endeksi yüzde 5,54 düşerek 13.122,58 puana geriledi.
17 Eylül: İşlemler Durduruldu, Tasfiye Süreci Başladı
TEFAS Kısıtı: SPK; Pusula, Tera, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy’ün kurucusu olduğu 131 fonun alım satımını durdurdu. Tera fonları için İş Bankası, diğer altı portföy şirketinin fonları için ise Ziraat Bankası tasfiye yetkilisi ve saklayıcı olarak görevlendirildi.
Piyasa Tedbirleri: Kredili işlemlerde asgari özkaynak oranı yüzde 20’ye çekilirken, TCMB haftalık repo ihale tutarını 300 milyar liraya yükseltti.
20 – 23 Eylül: Süre Uzatıldı, Yatırımcı Sayısı Netleşti
Tasfiye Süresi: SPK, tasfiye esaslarındaki 3 aylık süreyi 6 aya çıkardı.
Mağdur Sayısı: Kurul, 23 Eylül’de tasfiye kapsamındaki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunduğunu açıkladı.
24 – 26 Eylül: Soruşturma ve Mal Varlığı Tedbirleri
Siyasi Açıklamalar: Cumhurbaşkanı Erdoğan, 24 Eylül’de sorumlulardan hukuk önünde hesap sorulacağını vurguladı.
Mal Varlığı Tedbirleri: Adalet Bakanı Akın Gürlek, 1 Temmuz – 16 Eylül dönemindeki fon çıkışlarının incelenmesi kapsamında 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin mal varlığının dondurulduğunu açıkladı.
28 – 30 Eylül: Kabine Kararları, DDK İncelemesi ve Beşinci Dalga Operasyon
Tedbirlerin Güncellenmesi: 28 Eylül’de 45 şirket ve 19 fon hakkındaki mal varlığı tedbirleri kaldırıldı; gerçek kişilere yönelik incelemeler sürüyor. Aynı gün Kabine toplantısında fon piyasasındaki gelişmeler ele alındı.
Fon Koordinasyon Kurulu ve DDK: 29 Eylül’de Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla Devlet Denetleme Kurulu (DDK) da inceleme başlattı. SPK, tasfiye fonları için ödeme yol haritasını sundu.
Beşinci Dalga Operasyon: Adalet Bakanı Akın Gürlek, 30 Eylül’de 34 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı. Toplam şüpheli sayısı 217’ye, tutuklu sayısı ise 56’ya ulaştı.
