Tera Portföy Birinci Serbest Fon'da (TLY) yaşanan likidite krizinin geçmişi, sanılandan daha eskiye uzanıyor. Fintables verileri üzerinden hazırlanan kapsamlı analiz, fondaki ilk ciddi likidite sorununun Haziran 2026'da ortaya çıktığını gösteriyor. Ağustos ayında milyarlarca liralık para çıkışıyla belirginleşen sorun, Eylül ayında fonun portföyündeki hisselerde yaşanan sert düşüşlerle daha da ağırlaştı. Veriler, krizin tek bir günde ortaya çıkmadığını, aylar içerisinde büyüyen likidite riskinin sonunda yönetilmesi güç bir noktaya ulaştığını gösteriyor.
İlk kırılma Haziran ayında yaşandı
Tera Portföy'ün TLY fonu, 2026 yılına 51,1 milyar TL büyüklükle başladı. Ocak ayında fonun hisse senedi pozisyonu 28,7 milyar TL seviyesindeydi. Bu pozisyonların ilgili hisselerin günlük ortalama işlem hacimleri üzerinden teorik olarak elden çıkarılabilmesi için gereken süre 4,7 gün olarak hesaplanıyordu. Ancak fon büyüdükçe portföydeki hisselerin işlem hacimleriyle taşınan pozisyonlar arasındaki fark da açılmaya başladı.
Mart ayında 93,9 milyar TL'ye, nisan ayında ise 124,1 milyar TL'ye ulaşan fonun büyüklüğü, haziran sonunda 201,4 milyar TL'ye çıktı. Yalnızca haziran ayında fona 26,4 milyar TL net para girişi gerçekleşirken, hisse senedi pozisyonlarının toplam değeri 139,8 milyar TL'ye ulaştı.
Asıl dikkat çeken gelişme ise bu hisselerin likiditesinde yaşandı. Ocak ayında 4,7 gün olan teorik pozisyon eritme süresi, haziran sonunda 25,4 güne yükseldi. Başka bir ifadeyle fon, portföyünde bulunan hisselerin ortalama günlük işlem hacimlerinin yaklaşık 25 katına karşılık gelen bir pozisyon taşımaya başlamıştı. Bu hesaplama, piyasadaki işlem hacminin tamamının fonun satışlarına ayrıldığı varsayımına dayanıyordu. Dolayısıyla gerçek piyasa koşullarında pozisyonların elden çıkarılması çok daha uzun sürebilirdi.
Ağustos ayında para çıkışları başladı
Temmuz sonunda 223,1 milyar TL olan TLY fonunun büyüklüğü, ağustos sonunda 273,3 milyar TL'ye ulaştı. Aynı dönemde portföye Türk Hava Yolları ve bankacılık hisseleri gibi işlem hacmi yüksek şirketlerin eklenmesiyle teorik pozisyon eritme süresi 14,5 güne geriledi. Ancak bu değişim, fonun ana hisselerindeki yoğunlaşmayı ortadan kaldırmadı. Ağustos ayı sonunda portföyün önemli bir bölümü yine sınırlı sayıdaki hissede bulunuyordu.
Fonun nakit akışındaki belirgin değişim ise 18 Ağustos 2026'da başladı. Bir önceki işlem gününde 3,1 milyar TL net giriş kaydedilen fondan, 18 Ağustos'ta 5,1 milyar TL, 19 Ağustos'ta ise 6,8 milyar TL net çıkış yaşandı. Çıkışlar 26 Ağustos'ta 11,2 milyar TL'ye kadar yükseldi.
Bu tarihlerde fonun yatırımcı sayısının artmaya devam etmesi de dikkat çekti. 17 Ağustos'ta 106 bin 539 olan yatırımcı sayısı, 26 Ağustos'ta 110 bin 539'a ulaştı. Buna karşılık fonun büyüklüğü 282,3 milyar TL'den 271,1 milyar TL'ye geriledi. Yatırımcı sayısı artarken fondan milyarlarca liranın çıkması, nakit hareketlerinin büyüklüğünü ortaya koydu.
2 Eylül'de tek günde 22,2 milyar TL çıktı
TLY fonunda en dikkat çekici nakit hareketlerinden biri 2 Eylül 2026'da gerçekleşti. Verilere göre fondan yalnızca bir günde 22,2 milyar TL net para çıkışı yaşandı. Fonun büyüklüğü 268,8 milyar TL'den 249,3 milyar TL'ye geriledi.
Bu çıkışın büyüklüğü, fonun ağırlıklı olarak yatırım yaptığı hisselerin işlem hacimleriyle karşılaştırıldığında daha net anlaşılıyor. Ağustos sonunda fonun sekiz ana hissesindeki pozisyonların toplam değeri yaklaşık 195 milyar TL'ydi. Bu hisselerin 1-16 Eylül dönemindeki ortalama günlük toplam işlem hacmi ise 12,9 milyar TL seviyesindeydi. Dolayısıyla 2 Eylül'deki 22,2 milyar TL'lik net çıkış, söz konusu hisselerin günlük toplam işlem hacminin yaklaşık 1,7 katına denk geliyordu.
Üstelik bu hesaplama, ilgili hisselerde gerçekleşen bütün işlemlerin fon tarafından yapılabileceği varsayımına dayanıyor. Piyasadaki diğer yatırımcıların işlemleri de dikkate alındığında, bu büyüklükteki çıkışların hisse satışı yoluyla karşılanması çok daha zor bir hâle geliyordu.
Eylül ayının ilk 16 gününde fondan gerçekleşen toplam net çıkış 59,8 milyar TL'ye ulaştı. Günlük ortalama 5,4 milyar TL'lik çıkış, fonun ana hisselerinin toplam günlük işlem hacminin yaklaşık yüzde 42'sine karşılık geliyordu.
Bazı hisselerde likidite ciddi şekilde daraldı
Fonun portföyündeki hisselerin işlem hacimleri de bu süreçte önemli ölçüde değişti. Özellikle OZATD paylarında yaşanan daralma dikkat çekti. Ağustos ayında günlük ortalama 782 bin lot olan işlem hacmi, eylülün ilk 16 gününde 161 bin lota kadar geriledi. Böylece işlem hacminde yaklaşık yüzde 79'luk düşüş yaşandı.

Fonun OZATD'deki 51,6 milyar TL'lik pozisyonunun teorik olarak elden çıkarılması için gereken süre, ağustos ayında 14,8 gün olarak hesaplanırken eylül ayında 68,6 güne yükseldi. TRHOL için bu süre 24,2 gün, DSTKF için 14,8 gün, TEHOL için ise 13,4 gün seviyesindeydi.
Bu süreler, ilgili hisselerin günlük işlem hacimlerinin tamamının fonun satışları için kullanılabileceği varsayımına dayanıyor. Fonun piyasadaki hacmin yalnızca yüzde 20-25'i kadar satış yapması durumunda ise pozisyonların eritilmesi için gereken süre yaklaşık dört ila beş katına çıkıyordu.
16 Eylül'den sonra hisselerde sert düşüş başladı
TLY fonunda 16 Eylül 2026, nakit çıkışları ve portföydeki hisselerin fiyat hareketleri bakımından önemli bir dönüm noktası oldu. Fonun pay sayısı ağustos sonundaki 29,9 milyon seviyesinden 23,6 milyona gerilerken, yatırımcı sayısı da 111 bin 176'dan 102 bin 616'ya düştü.
Buna karşın fondan milyarlarca liralık çıkış yaşanan 1-16 Eylül döneminde birim pay fiyatı yaklaşık yüzde 12,2 yükseldi. Fonun birim pay değeri 9.200 seviyesinden 10.309'a ulaştı. Nakit çıkışları ile fon değerindeki bu ayrışma, portföy fiyatlaması ve likidite arasındaki ilişkinin ayrıca incelenmesi gerektiğini ortaya koydu.
17 Eylül'den itibaren ise fonun önemli pozisyonlarını oluşturan hisselerde sert satışlar ve taban serileri başladı. DSTKF, 17 Eylül ile 6 Ekim arasında 13 işlem seansı üst üste yaklaşık yüzde 10 düşüş yaşadı. Diğer büyük pozisyonlarda da benzer fiyat hareketleri görüldü.
16 Eylül ile raporda yer alan son fiyatlar karşılaştırıldığında TRHOL yüzde 97,2, OZATD yüzde 96,8, DSTKF yüzde 94,5 ve TEHOL yüzde 93,2 değer kaybetti. Aynı dönemde ANELE yüzde 90, BIGEN yüzde 88,7, PEKGY yüzde 77 ve SELEC yüzde 63,2 geriledi.
Krizin temelleri aylar öncesinden atılmış
Fintables verileriyle hazırlanan analiz, TLY fonundaki likidite sorununun yalnızca eylül ayındaki sert hisse düşüşleriyle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Fonun büyüklüğü ile yatırım yaptığı hisselerin işlem hacimleri arasındaki fark, özellikle haziran ayından itibaren belirgin şekilde açıldı. Ağustos ayında başlayan büyük para çıkışları bu riski görünür hâle getirirken, eylül ayında çıkışların büyümesiyle portföyün likidite kapasitesi üzerindeki baskı daha da arttı.
Ortaya çıkan tablo, Haziran 2026'nın likidite açısından ilk ciddi kırılma dönemi, 18 Ağustos'un büyük çıkışların başlangıcı, 2 Eylül'ün ise nakit baskısının en belirgin hâle geldiği tarihlerden biri olduğunu gösteriyor. 17 Eylül'den itibaren başlayan taban serileriyle birlikte sorun, fonun portföyündeki hisselerin piyasa fiyatlarına da sert biçimde yansıdı.
Böylece TLY fonunda yaşanan krizin, yalnızca son haftalarda ortaya çıkan bir gelişme olmadığı; fon büyürken biriken likidite riskinin aylar öncesinden finansal verilerde izlenebildiği anlaşılıyor.
