Anayasa Mahkemesi (AYM), sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemiyle açılan davada, davanın seyrini etkileyebilecek nitelikteki emsal Yargıtay kararlarının mahkemelerce değerlendirilmemesini adil yargılanma hakkının ihlali saydı. Karar, 30 Ekim tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Benzer Yargıtay Kararları Dikkate Alınmadı
Kadriye Şendir, 1989 yılında çalışmaya başladığı işyerindeki bir günlük faaliyetinin sigorta başlangıcı olarak tespiti için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) aleyhine dava açtı. Kırklareli İş Mahkemesi ve istinaf kademelerinde kabul edilen talep, SGK'nin temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi tarafından bozuldu.
Yargıtay, uyuşmazlığın yaşandığı dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanun'daki el halıcılığına ilişkin istisnai düzenlemeyi gerekçe göstererek araştırmanın genişletilmesini istedi. Bozma kararına uyan yerel mahkeme ise davayı reddetti.
Yargılama sürecinde Şendir, aynı koşullarda çalışan kişilerin açtığı davaların kabul edildiğini gösteren Yargıtay onama kararlarını mahkemeye sundu. Ancak hem yerel mahkeme hem de Yargıtay, başvurucunun emsal gösterdiği kararları neden farklı değerlendirdiğine ilişkin gerekçeli bir açıklama sunmadı.
AYM: Gerekçeli Karar Hakkı İhlal Edildi
Başvuruyu inceleyen AYM İkinci Bölümü, mahkemelerin delil değerlendirme yetkisi bulunmakla birlikte davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki önemli iddia ve itirazlara gerekçeli yanıt verilmesi gerektiğini vurguladı.
Yüksek Mahkeme, aynı koşullar altında çalışan diğer kişilerin davaları kabul edilirken başvurucunun davasının reddedilmesine ilişkin sunulan emsal kararların tartışılmamasını, Anayasa'nın 36'ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlali kabul etti. Oybirliğiyle alınan kararla, ihlalin giderilmesi için dosya Kırklareli İş Mahkemesine gönderildi.
Karar Ne Anlama Geliyor?
Anayasa Mahkemesinin kararı, emsal nitelikteki yargı kararlarının gerekçelendirilmesi bakımından kritik bir standart ortaya koyuyor. Karara göre mahkemeler, benzer durumlardaki kişilere yönelik verilmiş farklı yargı kararlarını dikkate almak ve aksine bir hüküm kuruluyorsa bunun gerekçesini açıkça belirtmek durumunda kalacak.
Öte yandan karar, sigorta başlangıç tarihinin doğrudan değiştirildiği ya da tüm benzer davaların kabul edileceği anlamına gelmiyor. Yeniden yargılama yapacak olan mahkeme, başvurucunun itirazlarını ve sunduğu emsal kararları değerlendirerek nihai hükmü verecek.
