ABD'li yatırım bankası JP Morgan, küresel ekonomide uzun yıllardır düşük faiz ortamını destekleyen temel dinamiklerin zayıflamaya başladığını belirterek, önümüzdeki dönemde faiz oranlarının beklenenden daha uzun süre yüksek seviyelerde kalabileceği uyarısında bulundu. Bankanın değerlendirmesine göre özellikle artan kamu bütçe açıkları ile yaşlanan nüfus, küresel ekonominin karşı karşıya olduğu en önemli iki yapısal risk olarak öne çıkıyor.
Küresel borç yükü rekor seviyeye ulaştı
JP Morgan'ın analizinde, Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre küresel şirket, hane halkı ve kamu borçlarının 2025 yılı itibarıyla 251 trilyon dolara yükseldiği belirtildi. Artan borç yükünün kamu maliyesi üzerinde ciddi baskı oluşturduğu vurgulanırken, birçok ülkede yüksek bütçe açıklarının uzun vadeli faiz oranlarını yukarı yönlü etkilemeye devam edeceği ifade edildi.
Faizleri yüksek tutabilecek iki temel risk
Raporda, küresel ekonomiyi yeniden şekillendiren yapısal dönüşümlere dikkat çekilerek; küreselleşmenin yavaşlaması, karbonsuz dönüşüm, demografik değişim ve doların küresel etkisindeki değişim gibi başlıkların ekonomik görünümü önemli ölçüde etkilediği kaydedildi.
Buna karşın, faizlerin geleceği açısından en kritik iki unsurun ise kamu bütçe açıklarının büyümesi ve nüfusun yaşlanması olduğu belirtildi. Bankaya göre bu iki gelişme, uzun vadeli faizlerin düşük seviyelere gerilemesini zorlaştırabilir.
Yaşlanan nüfus kamu harcamalarını artırıyor
JP Morgan, gelişmiş ekonomilerde doğum oranlarının düşmesiyle birlikte yaşlı nüfusun hızla arttığını, bunun da iş gücünü daraltırken emeklilik ve sağlık harcamalarını önemli ölçüde yükselttiğini değerlendirdi.
Öte yandan savunma, altyapı yatırımları ve enerji dönüşümü gibi alanlarda artan kamu harcamalarının da devlet bütçeleri üzerindeki yükü artırdığına dikkat çekildi.
Banka, gerekli mali disiplin sağlanmadığı takdirde 2031 yılı sonrasında birçok ülkede kamu borç stokunun daha da yükselebileceği uyarısında bulundu.
"40 yıllık demografik avantaj sona eriyor"
Raporda, son yaklaşık 40 yılda yüksek tasarruf oranları ve güçlü iş gücü sayesinde küresel ekonomide düşük faiz döneminin mümkün olduğu ifade edildi. Ancak nüfusun yaşlanmasıyla birlikte tasarruf eğiliminin azalacağı ve iş gücü arzının zayıflayacağı belirtilerek bu dönemin sona ermeye başladığı vurgulandı.
JP Morgan'a göre söz konusu yapısal değişim, küresel ekonominin önümüzdeki yıllarda daha yüksek faiz oranlarının hâkim olduğu yeni bir döneme girmesine neden olabilir.
