8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olduğu için EYT düzenlemesinden yararlanamayan çalışanların gündemindeki kademeli emeklilik modelinde, işe giriş tarihine göre yaş ve prim şartlarının basamaklı olarak artırılması talep ediliyor. Önerilen modellerde emeklilik yaşının kadınlarda 43'ten 51'e, erkeklerde ise 45'ten 53'e kadar kademeli biçimde yükselmesi öngörülüyor. Kademeli emeklilik henüz yasalaşmış bir düzenleme değil.
EYT düzenlemesinin ardından emeklilik sisteminde en çok tartışılan başlıklardan biri kademeli emeklilik oldu. Talebin merkezinde, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra işe başlayan ve EYT kapsamının dışında kalan çalışanlar bulunuyor. Kademeli emeklilik talebinde yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, sigortalılık başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı ve prim gün sayısının aşamalı olarak belirlenmesi isteniyor.
Modelde “ya hep ya hiç” yaklaşımı yerine, işe giriş tarihi ilerledikçe emeklilik yaşı ve gerekli prim gün sayısının kademeli biçimde artırılması öneriliyor. Böylece farklı tarihlerde çalışma hayatına başlayanların emeklilik koşullarının da basamaklı şekilde belirlenmesi talep ediliyor. Önerilen modellerde 1999-2000 yılları arasında işe başlayan kadınların 43, erkeklerin ise 45 yaşında emekli olması talep ediliyor.
EYT ile Arasındaki Temel Farklar
EYT ile kademeli emeklilik arasındaki temel ayrım yaş şartında ortaya çıkıyor. EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999'dan önce işe girenlerin yaş şartı aranmaksızın emekli olabilmesine imkân sağladı. Kademeli emeklilik talebinde ise yaş şartının tamamen ortadan kaldırılması istenmiyor.
Bunun yerine emeklilik yaşının işe giriş yılına göre esnetilmesi ve belirli kademeler halinde uygulanması öneriliyor. Dosyada bu yaş aralığına örnek olarak 43-53 yaş gösteriliyor. Talebin odağında, 8 Eylül 1999 tarihini bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl farkla kaçırdığı için EYT kapsamına giremeyen çalışanlar bulunuyor. Bu kesimin talepleri çeşitli dernekler tarafından dile getiriliyor.
Kademeli Emeklilik Yasalaştı mı?
Kademeli emeklilik henüz yasalaşmış bir düzenleme değil. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na iletilmiş bir öneri aşamasında bulunuyor. EYT ise yasalaşarak yürürlüğe girmiş bir düzenleme olarak uygulanmaya devam ediyor. Uzmanlar, Türkiye'nin nüfus yapısı ve ekonomik koşulları dikkate alındığında 40'lı yaşlarda emeklilik imkânı sağlayabilecek bir sistemin mali sürdürülebilirliği konusunda çekinceler bulunduğunu ve kademeli emekliliğin orta vadede yasalaşmasının zor olduğunu belirtiyor.
