Dijital platformlar üzerinden çalışan yüz binlerce motokurye ve dağıtım personeli için devrim niteliğinde yasal düzenleme yolda. Yeni sistemle birlikte "esnaf kurye" modelindeki prim borcu sorunu tarih oluyor; sigorta primleri kaynaktan otomatik tahsil edilecek.
Dijital Çalışanların Hukuki Statüsü Belirleniyor
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan yeni mevzuat taslağı, algoritma temelli iş dağıtımı yapan yerli ve uluslararası platformlarda çalışan personelin hukuki statüsünü netleştiriyor. Mevcut sistemdeki "işçi mi, bağımsız çalışan mı?" belirsizliğini ortadan kaldırmayı hedefleyen düzenleme, motokurye, kargo ve yemek dağıtım personeli için güçlü bir yasal çerçeve sunuyor.
Prim Borcu Nedeniyle Mağduriyet Sona Eriyor
Düzenlemenin en dikkat çeken maddesi, sosyal güvenlik primlerinin tahsilat yöntemi oldu. Özellikle BAĞ-KUR kapsamında çalışan ve prim borcu nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanamayan "esnaf kuryeler" için otomatik kesinti sistemi getiriliyor. Buna göre:
Sosyal güvenlik primleri, ücret ödemesi çalışana ulaşmadan önce doğrudan kaynaktan kesilecek.
Kuryelerin sigorta kaydının silinmesi riski ortadan kalkacak.
Kesintisiz genel sağlık sigortası ve emeklilik haklarına erişim garanti altına alınacak.
"Anahtar Kapatma" Dönemine Yasal Sınır
Taslak metin, platformların tek taraflı iş sonlandırma yetkilerini de mercek altına alıyor. Sektörde "anahtar kapatma" olarak bilinen, sistemin sebepsiz yere çalışana kapatılması uygulamasına kısıtlamalar getirilecek. İş güvencesini artıracak diğer maddeler ise şunlar:
Şeffaf Algoritma: Performans ve iş dağıtımını belirleyen algoritmaların yasal sınırları çizilecek.
Sendikal Haklar: Çalışanların sendikal haklara ve işsizlik sigortasına erişimi kolaylaştırılacak.
İş Sağlığı ve Güvenliği: Platformlar, çalışanların güvenliği için belirli standartları karşılamak zorunda kalacak.
Avrupa Birliği Standartları ile Uyumlu
Türkiye'nin hazırladığı bu model, AB'nin 2024 başında kabul ettiği platform çalışanları direktifiyle paralellik gösteriyor. Ancak Türkiye, esnek çalışma modelinin avantajlarını korurken, çalışanların sosyal haklarını güvence altına alan hibrit bir yapıyı benimsiyor.
