Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yayımladığı "Bankaların Faiz Riskinin Para Politikası Aktarımına Etkisi" başlıklı çalışma notuyla bankacılık sektörü ve reel sektör arasındaki kredi dinamiğine ışık tuttu. Çalışma, özellikle faiz riski yüksek olan özel bankaların, sıkılaşma dönemlerinde kredi musluklarını daha fazla kıstığını ortaya koyuyor.
Özel Bankalarda Faiz Riski ve Kredi Daralması
TCMB'nin banka ve firma düzeyindeki mikro verileri analiz ederek hazırladığı rapora göre, para politikası faiz artışları her bankada aynı etkiyi yaratmıyor. Faiz riski yüksek olan özel bankalar, riski düşük olan rakiplerine kıyasla şu iki temel refleksi gösteriyor:
Kredi hacminde ciddi daralma: Kredi verme miktarını daha agresif bir şekilde azaltıyorlar.
Vade kısalması: Uzun vadeli finansman yerine daha kısa vadeli kredilere yöneliyorlar.
Dikkat çekici bir diğer bulgu ise bu durumun kamu bankalarında gözlenmemesi. Analizler, söz konusu kredi kısıtlamasının sadece özel bankalar bünyesinde ve özellikle sermaye yeterliliği görece düşük olan kurumlarda daha belirgin olduğunu gösteriyor.
KOBİ'ler İçin Asimetrik Risk: Büyük Firmalar Telafi Ediyor
Raporda, kredi daralmasının firmalar üzerindeki etkisinin "asimetrik" olduğu vurgulanıyor. Büyük ölçekli firmalar, çalıştıkları bankanın faiz riski yüksekse, hızla düşük riskli bankalara geçiş yaparak finansman açıklarını kapatabiliyorlar. Ancak KOBİ’ler için durum oldukça farklı:
Geçiş Zorluğu: KOBİ'lerin banka değiştirme esnekliğinin düşük olması, onları faiz riskine karşı daha savunmasız bırakıyor.
Reel Etki: Faiz riski yüksek bankalarla çalışan KOBİ’lerin ciro ve istihdam oranlarında düşüşler yaşandığı tespit edildi.
Sonuç: Para Politikası Aktarımı ve Banka Yapısı
TCMB'nin bu çalışması, para politikasının reel sektöre yansımasında bankaların bilanço yapılarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha kanıtladı. Özellikle sermaye yapısı zayıf ve faiz riski yönetimi düşük olan bankaların, ekonomik daralma dönemlerinde KOBİ segmentinde daha sert bir finansman daralmasına yol açtığı görülüyor.
