Küresel petrol piyasaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik sert mesajlarının ardından yeniden yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 7 değer kazanarak yeniden 90 dolar seviyesinin üzerine çıktı.
Piyasalarda yükselişi tetikleyen en önemli unsur, Orta Doğu'da yeniden tırmanan askeri gerilim ve enerji arzına yönelik risklerin artması oldu.
Ürdün'deki Saldırı Gerilimi Tırmandırdı
Gerilimin fitilini, Ürdün'de bulunan Amerikan güçlerine yönelik balistik füze saldırısı ateşledi.
Trump, saldırının ardından yaptığı açıklamada İran'ın "ağır bir darbe alacağını" ifade ederken, İran Devrim Muhafızları'nın Ürdün'deki ABD hava üssünü ve komuta merkezini hedef aldığını öne sürdü. İran basını ise ABD'nin İran topraklarının bir bölümüne saldırı düzenlediğini duyurdu.
Karşılıklı askeri hamleler, yatırımcıların güvenli liman arayışını artırırken petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu.
Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz Endişesi Büyüyor
Piyasalarda dikkatler yalnızca askeri gelişmelere değil, küresel enerji ticaretinin can damarları olan Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz üzerindeki risklere de çevrildi.
Analistler, deniz taşımacılığına yönelik füze, mayın ve insansız hava aracı tehditlerinin petrol sevkiyatını aksatabileceği görüşünde birleşiyor.
Öte yandan Yemen'deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz'den geçen ticari gemilerden geçiş ücreti almayı değerlendirdiği iddiaları da arz güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı. Benzer bir uygulamanın daha önce Hürmüz Boğazı için de gündeme geldiği öne sürülüyor.
Diplomasiden Çok Askeri Senaryo Fiyatlanıyor
Enerji piyasalarında faaliyet gösteren kurumlar, İran ile Batı arasında kapsamlı bir diplomatik çözüm ihtimalini zayıf görüyor.
Uzmanlara göre bölgedeki askeri gerilim devam ettiği sürece petrol fiyatlarında yüksek oynaklık sürebilir. Temmuz ayı boyunca vadeli petrol kontratlarının yaklaşık 32 dolarlık geniş bir bantta işlem görmesi de piyasadaki belirsizliği ortaya koyuyor.
ABD ve Suudi Arabistan'dan Ortak Operasyon
Bölgedeki askeri hareketlilik Irak'a da sıçradı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD ve Suudi Arabistan'ın, Irak'ta faaliyet gösteren İran bağlantılı gruplara yönelik ortak hava operasyonları düzenlediğini açıkladı.
CENTCOM, söz konusu grupların İran Devrim Muhafızları'ndan talimat aldığını savunurken, Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA da operasyonların meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini duyurdu.
Petrol Piyasasında Kritik Süreç Başladı
Uzmanlar, Orta Doğu'daki çatışmaların büyümesi veya Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz'de petrol sevkiyatını aksatacak yeni gelişmeler yaşanması halinde Brent petrolde yukarı yönlü hareketin devam edebileceğine dikkat çekiyor.
Küresel enerji piyasaları önümüzdeki günlerde hem askeri gelişmeleri hem de olası diplomatik girişimleri yakından izlemeyi sürdürecek.
