Yargıtay, çıraklık döneminde yapılan çalışmaların emeklilik prim günlerine dahil edilmesi talebiyle açılan bir davada, yerel mahkemenin verdiği kabul kararını bozdu. Yüksek Mahkeme, sigortalılık tespiti davalarında "eğitim mi yoksa üretim mi ön planda?" kriterinin belirleyici olduğunu vurguladı.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık ve stajyerlik dönemlerinin uzun vadeli sigortalılık kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine dair kritik bir emsal karara imza attı. 1987-1989 yılları arasında Makine Kimya Endüstrisi bünyesinde çırak olarak çalışan bir vatandaşın, bu sürenin emeklilik hizmetine sayılması talebiyle açtığı dava, Yargıtay’ın müdahalesiyle yeniden yargılama sürecine girdi.
Yerel Mahkeme Kararı Yargıtay’dan Döndü
Dava sürecinde yerel mahkeme, davacının çıraklık döneminde meslek öğrenmekten ziyade üretime yönelik fiili çalışma yürüttüğünü belirterek talebi haklı bulmuştu. Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da onaylanan karar, temyiz üzerine Yargıtay'a taşındı.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sosyal güvenlik hakkının Anayasal bir hak olduğuna dikkat çekerek, bu tür davaların özel bir duyarlılıkla incelenmesi gerektiğini belirtti. Kararda, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'na atıfta bulunularak, çıraklık süresi içinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası hükümlerinin uygulanamayacağının altı çizildi.
"Üretim Ön Plandaysa Çıraklık İlişkisi Sorgulanır"
Yargıtay, çıraklık statüsünün belirlenmesinde "çalışmanın mahiyeti" kriterini ön plana çıkardı. Yüksek Mahkeme kararında şu değerlendirmelere yer verildi:
Temel Amaç Eğitimdir: Çıraklık sözleşmesindeki esas amaç, çalışma olgusu değil, kişiye bir meslek ve sanat öğretilmesidir.
Üretim Odaklı Çalışma: Eğer çırak iş yerinde fiilen üretimle ilgili süreçlere katılıyor ve meslek eğitimi arka planda kalıyorsa, bu durum çıraklık ilişkisi olarak değerlendirilemez.
Öğrenimin Doğal Gereği: Eğitim kapsamındaki staj ve çıraklık uygulamalarında yapılan işler, öğrenimin doğal bir parçası olduğu sürece sigortalılık niteliği doğurmaz.
Yargıtay, bu tür davalarda hizmet akdinin varlığının kanıtlanabilmesi için yapılan işin belirgin bir şekilde öğrenim çevresinin dışına çıkıp çıkmadığının titizlikle araştırılması gerektiğine hükmederek, eksik inceleme nedeniyle yerel mahkeme kararını bozdu.
