Harçlardan Kiraya, Teknolojiden Yaşama: Bir Öğrencinin İlk Yıl Faturası

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarının açıklanması ve tercih maratonunun tamamlanmasıyla birlikte, yüz binlerce genç için heyecanlı üniversite hayatı başlıyor. Ancak bu yıl heyecana, ailelerin ve öğrencilerin üzerine çöken devasa bir finansal yük eşlik ediyor. BARINMA, teknoloji altyapısı, şehir değiştirme, kırtasiye ve temel yaşam masrafları üst üste eklendiğinde; bir öğrencinin üniversite kapısından içeri adım atmasının maliyeti tarihinin en yüksek seviyesine ulaştı.

Geçmiş yıllarda sadece özel üniversite ücretleri veya ev kiraları gündem olurken, bu yıl enflasyonist baskı nedeniyle "devlet üniversitesinde okumanın" dahi aylık ve başlangıç maliyeti asgari ücreti katlamış durumda. Eğitim ekonomisindeki bu ağır tablo, aileleri kredi ve borçlanma arayışına iterken öğrencileri de daha okulun ilk gününden çalışma hayatına atılmaya zorluyor.

Üniversiteye başlamanın en büyük finansal kalemi hiç şüphesiz barınma. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde öğrenci evi tutmak adeta imkansız hale geldi. Ev sahiplerinin talep ettiği yüksek depozitolar, emlakçı komisyonları ve ilk ayın peşin kirası derken, daha ilk gün eve adım atmak için gereken başlangıç sermayesi 60.000 TL ila 100.000 TL arasında değişiyor.

Özel yurt ücretlerinin de yıllık 200 bin TL sınırını aşması, gözleri KYK devlet yurtlarına çeviriyor. Ancak kontenjan yetersizliği nedeniyle KYK yurtlarına yerleşemeyen binlerce öğrenci için barınma krizi, eğitimi durdurma noktasına getiren en kritik eşik haline geldi.

Günümüz üniversite eğitiminde bilgisayar ve internet erişimi artık bir "lüks" değil, ders kaydından ödev teslimine kadar tamamen zorunlu bir ders materyali. Özellikle mühendislik, mimarlık, grafik tasarım ve yazılım gibi teknik bölümleri kazanan öğrenciler için yüksek donanımlı bir bilgisayar satın almak zorunluluk haline geldi.

En temel segment bir öğrenci bilgisayarının 22.000 TL'den başlaması, teknik bölümler için ise fiyatın 50.000 TL üzerine çıkması ailelerin bütçesini sarsıyor. Birçok aile, teknolojik altyapıyı tamamlayabilmek için uzun vadeli kredi kartı taksitlerine veya ihtiyaç kredilerine sığınmak zorunda kalıyor.

Üniversiteye başlarken yapılan tek seferlik harcamaların ötesinde, her ay düzenli olarak karşılanması gereken yaşam maliyetleri de katlanmış durumda. Üniversite yemekhanelerindeki öğün fiyatlarının artması, dışarıda yeme-içme maliyetlerinin yükselmesi ve ulaşım zamları öğrenci harçlıklarını eritiyor.

KYK burs ve kredi ödemelerinin aylık yaşam maliyetinin çok altında kalması, ailelerin her ay öğrencilere ciddi miktarlarda düzenli para transferi yapmasını zorunlu kılıyor. Şehir dışında okuyan bir öğrencinin sadece karnını doyurması, okula gidip gelmesi ve temel fotokopi masraflarını karşılaması dahi aylık 8.000 TL ile 17.000 TL arasında bir bütçe gerektiriyor.

Yüksek harcama kalemleri, öğrencilerin tercih rehberlerini ve gelecek planlarını da kökten değiştiriyor. Geçmişte puanı yettiği halde kendi şehrinden çıkmak isteyen gençler, artık mali kriz nedeniyle "kendi evinde oturarak okuyabileceği" yerel üniversiteleri tercih etmek zorunda kalıyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde üniversite kazanmak büyük bir başarı olarak görülse de, bu şehirlerde yaşamanın getirdiği ekonomik yük aileler üzerinde psikolojik bir baskıya dönüşüyor. Bölgesel fiyat farkları, eğitimde fırsat eşitliğini zedelerken sosyo-ekonomik durumu zayıf öğrencileri büyükşehirlerden uzaklaştırıyor.

Üniversiteye başlamanın maliyetinde yaşanan bu rekor artış, önümüzdeki yıllarda "öğrenci profilini" ve eğitim ekosistemini kalıcı olarak değiştirecek. Geçmişte sadece harçlık çıkarmak için çalışan gençler, artık eğitimlerini sürdürebilmek için yarı zamanlı veya tam zamanlı işlerde çalışmak zorunda kalacak.

Ailelerin ve öğrencilerin bu ağır finansal yük karşısında ikinci el pazarına yönelmesi, ortak ev paylaşımlarını artırması ve eğitim kredilerine olan bağımlılığın tırmanması bekleniyor. Eğitim harcamalarının bütçelerde yarattığı bu derin yarık, devlet burslarının, yerel yönetim desteklerinin ve özel sektör burs imkanlarının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.