ABD yönetimi, mevcut ateşkes süresi dolmadan İran ile diplomatik temasların yeniden başlamasını bekliyor. Trump’ın "hava saldırısı" ve "kara operasyonu" sinyalleri gölgesinde gerçekleşmesi planlanan müzakerelerde, bölge ve piyasalar için hayati önem taşıyan 6 madde öne çıkıyor.
Orta Doğu'da gerilimin kaderini belirleyecek olan ABD-İran görüşmeleri için gözler Pakistan’a çevrildi. 22 Nisan’da sona ermesi beklenen ateşkes öncesinde, tarafların bir araya gelme ihtimali diplomasi trafiğini hızlandırdı. Ancak uzmanlar, masaya oturulsa dahi kalıcı bir barışın önünde aşılması güç engeller bulunduğu konusunda hemfikir.
İşte olası görüşmeler öncesinde küresel piyasaların ve siyasetin odaklandığı o kritik başlıklar:
1. Görüşme Takvimi ve Katılım Belirsizliği
Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran ile temaslar için Pakistan’a gittiğini duyurdu. Ateşkesin bitimine saatler kala Tahran’ın heyet gönderip göndermeyeceği henüz netleşmiş değil. Ancak Vance’in bölgeye intikali, perde arkasında bir mutabakatın sağlanmış olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
2. Hürmüz Boğazı ve Abluka Krizi
Trump, anlaşma olmadan ablukanın kalkmayacağını vurgularken; Tahran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınmasını şart koşuyor. ABD’nin boğaz yönetiminde İran’a rol vermeye sıcak bakmaması, bu başlığı müzakerelerin en zorlu düğümü haline getiriyor.
3. Nükleer Program: Moratoryum mu, Tam Yasak mı?
İslamabad’daki hazırlık turlarında ABD’nin 20 yıllık uranyum zenginleştirme moratoryumu önerdiği konuşuluyor. Trump’ın "tam yasak" ısrarı ile İran’ın geçmişteki "en fazla 5 yıl" sınırı arasındaki uçurum, diplomatik bir çıkmaz potansiyeli taşıyor.
4. Yaptırımlar ve Tazminat Talebi
İran, yaptırımların tamamen kaldırılmasını ve savaş tazminatı ödenmesini istiyor. Trump’ın "para el değiştirmeyecek" açıklaması tazminat kapısını kapatsa da, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması bir uzlaşı zemini olabilir.
5. İsrail ve Lübnan Denklemi
İran, Lübnan’daki savaş durmadan kalıcı barışın olmayacağını savunurken, İsrail operasyonların devam edeceği sinyalini veriyor. Trump’ın İsrail üzerindeki nüfuzu ve Lübnan dosyasının ana anlaşmaya dahil edilip edilmeyeceği stratejik önemini koruyor.
6. Başarısızlık Senaryosu: Operasyon Masada mı?
Müzakerelerden sonuç çıkmaması durumunda Trump’ın yeniden gerilimi tırmandırması bekleniyor. Hava saldırıları en güçlü ihtimal olarak görülürken, Harg Adası gibi stratejik noktalara yönelik kara operasyonu seçeneğinin de masada olması askeri ve siyasi riskleri zirveye taşıyor.
