Garanti BBVA’nın başlattığı "iPhone Kirala" hizmeti teknoloji gündemine bomba gibi düştü. Peki 100 bin lirayı aşan telefonları satın almak mı yoksa kiralamak mı mantıklı? Türkiye bu modele hazır mı? ShiftDelete.Net (SDN) Kurucusu Hakkı Alkan sorularımızı yanıtladı.
Garanti BBVA yeni bir sistemle iPhone kiralama modelini uygulamaya soktuğunu duyurdu. Siz de yıllardır teknoloji ürünlerini inceliyorsunuz. Bugün bir iPhone 17'ye peşin 100 bin lira vermeyi düşünen bir takipçinize "Dur, satın alma; Garanti’den kirala, 2 yıl sonra iade et" der misiniz?
Açıkçası enflasyonist bir ortamda kiralamak —bir de cihazın ikinci el değeri sürekli yükseldiği için— çok mantıklı görünmeyebilir. Benim kişisel tavsiyem kiralamaktan ziyade satın almaktan yana. Ancak orada detaylara da dikkat etmek lazım. Kiraladığınız yapı size sigorta hizmeti de veriyor olabilir. Telefon düştü, kırıldı veya çalındı vs... Bu durumlarda kiralama mantıklı bir seçeneğe dönüşebilir. Ayrıca şirketlerin saha ekiplerine vereceği telefonlar veya kurumlar için de oldukça kullanışlı bir model.
Aslında bankaların sunduğu bu yapı otomobil kiralamaya veya finansman hizmetlerine benziyor. Bu modelin temel çıkış noktası nedir sizce?
Bunun temel sebebi artık telefon fiyatlarının çok yükselmiş olması. Şimdi yeni bir iPhone geliyor; iPhone 18 Pro, Pro Max... Fiyatının 150 bin liradan aşağı olacağını düşünmüyoruz. 150 bin liralık bir cihaz, asgari ücretin yaklaşık 30 bin lira olduğu bir dönemde neredeyse 5 tane asgari ücrete denk geliyor. Buna tek seferde sahip olunması bir anda zor ama bankanın sunduğu bu finansman, tüketicilerin teknolojiye erişimini kolaylaştırabilir.
Bizim toplumumuzda "Parasını veriyorsam mal benim olsun" anlayışı hakimdir. Sizce teknoloji meraklıları kullanım hakkını kiralayıp süreç bitince cihazı bankaya iade etme kültürünü benimser mi?
Bu bir yaklaşım değişimi. Daha önce "Benim adım olsun, benim üstüme olsun, sahibi ben olayım" yaklaşımı çok yaygındı. Ancak giderek paylaşım ekonomisi yükseliyor. Örneğin yurt dışında bir Fransız köyüne gidiyorsunuz; otomobili çağırıyorsunuz, sürücüsüz araç geliyor. Biniyorsunuz, iniyorsunuz ve otomobil başkasına gidiyor. Otomobil sizin değil. Bunu normalleştiren kişi sayısı dünyada giderek yükseliyor ve bu durum Türkiye'ye de sirayet ediyor. O nedenle zamanla bunu mantıklı bulan kişi sayısı artacaktır.
Garanti BBVA'nın bu adımından sonra diğer bankaların veya Apple'ın bizzat kendisinin Türkiye'de doğrudan kiralama veya abonelik sistemine geçmesini bekliyor musunuz?
Diğer bankaların da benzer bir hizmet başlatmasını bekleyebiliriz. Apple tarafında ise kiralamaktan ziyade aylık bir abonelik karşılığında en yeni teknolojiyi kullandırma garantisi şeklinde bir hizmet bekliyorum. Yurt dışında bunun örneği var. Diyor ki: "Sen ayda bana 20 bin lira öde, en yeni cihazı hep sen kullan. Yeni bir cihaz çıkardığımız zaman sendekini alalım, yenisini verelim. Sen bu şekilde abone olarak devam et."
Türkiye'de BDDK kararları gereği cep telefonlarında kredi kartına taksit imkanı neredeyse yok. Bu kiralama modeli, taksit kısıtlamasını aşmanın yasal ve finansal bir yolu mu sizce?
Bunu yasağı aşmak için kurgulanmış bir kestirme yol gibi adlandırmayalım da alternatif bir teknolojiye erişim finansman paketi olarak adlandırırsak daha iyi olur. Bu arada ben o taksitlerin sınırlandırılması olayına bireysel olarak karşı çıkıyorum. Çünkü insanların o teknolojilerle yeni nesil işler yaptığını görüyoruz. Yani artık bir iPhone sadece bir telefon değil; içerisinde yapay zekaya komut verdiğiniz zaman size bir web sitesi veya mobil uygulama yapabiliyor. O nedenle burada teknolojiye erişimin önünü açmak lazım.
