Avrupa Birliği (AB) Konseyi ve Avrupa Parlamentosu, yatırım ürünlerinin çevresel ve sosyal özelliklerini düzenleyen Sürdürülebilir Finans Açıklama Tüzüğü’nde (SFDR) kapsamlı değişiklikler öngören müzakerelerde uzlaşmaya vardı. Yeni düzenlemeyle finans kuruluşlarının üzerindeki karmaşık raporlama ve idari yükümlülüklerin hafifletilmesi, bireysel ve kurumsal yatırımcıların ise piyasada sunulan ürünler arasında daha şeffaf ve kolay karşılaştırma yapabilmesi hedefleniyor.
Finansal Ürünler Üç Ayrı Kategoride Sınıflandırılacak
Yeni çerçeve kapsamında AB piyasasında satışa sunulan finansal ürünler, taşıdıkları sürdürülebilirlik hedeflerine göre üç ana grupta değerlendirilecek:
- Sürdürülebilir Kategorisi: Doğrudan çevresel veya sosyal sürdürülebilirlik hedeflerine somut katkıda bulunan yatırımları kapsayacak. Bu gruptaki ürünlerde sera gazı emisyonları ile biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler zorunlu performans göstergeleri olarak izlenecek.
- Geçiş Kategorisi: Mevcut durumda sürdürülebilir olmayan faaliyetlerini dönüştürmek için güvenilir bir yol haritası hazırlayan şirketlere ve projelere finansman sağlayan ürünleri içerecek. Bu kategoride fosil yakıt tüketimi ve sera gazı emisyonlarına ilişkin veriler dikkate alınacak.
- Temel Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) Kategorisi: ESG kriterlerini yatırım süreçlerinde dikkate almakla birlikte ilk iki grubun katı koşullarını karşılamayan yatırım ürünleri bu grupta sınıflandırılacak.

En Az %70 Strateji Uyumu ve "Yeşil Badana" (Greenwashing) Sınırlaması
Düzenleme, sürdürülebilirlik iddiası taşıyan fonların portföy yapısına ve pazarlama diline sıkı kurallar getiriyor:
- Yüzde 70 Zorunluluğu: Yeni kategorilerden birine dahil olacak finansal ürünlerin yatırımlarının en az yüzde 70’inin, ilgili kategori için tanımlanan sürdürülebilirlik stratejisine uygun olması şart koşulacak. Ayrıca çevreye veya topluma zarar veren belirli sektör ve faaliyetlere yatırım yapılmasını engelleyen dışlama sınırlamaları uygulanacak.
- Yanıltıcı İfadelere Yasak: Yalnızca belirlenen üç kategoriden birine dahil olabilen ürünler; isimlerinde, tanıtımlarında ve pazarlama belgelerinde çevresel, sosyal ve yönetişim özelliklerine ilişkin iddialar kullanabilecek. Böylece yatırımcıların yanıltıcı "yeşil yatırım" beyanlarıyla karşılaşmasının önüne geçilecek.
Fosil Yakıt Şirketleri, Kamu Borçlanma Araçları ve Alternatif Fonlar
Yeni SFDR uzlaşmasında piyasanın farklı segmentleri için özel geçiş ve muafiyet kuralları da tanımlandı:
- Fosil Yakıt Şirketlerine Koşullu Geçiş Kapısı: Fosil yakıt sektöründe faaliyet gösteren şirketler tamamen geçiş kategorisinin dışında bırakılmayacak. Bu şirketlerin geçiş kapsamına alınabilmesi için Paris Anlaşması’yla uyumlu, belirli bir takvime bağlanmış emisyon azaltma stratejisine sahip olması ve sermaye harcamalarının en az yüzde 20’sini AB’nin yeşil sınıflandırma sistemine (Taksonomi) uygun faaliyetlere ayırarak bu oranı ilerleyen dönemlerde artırması gerekecek.
- Kamu Borçlanma Araçları ve Alternatif Fonlar: AB bünyesinde oluşturulan kamu kuruluşlarının genel amaçlı borçlanma araçları da belirli şartları karşılamaları halinde geçiş kategorisinde değerlendirilebilecek. Yalnızca profesyonel yatırımcılara sunulan alternatif yatırım fonları (AIF) için ise yeni sınıflandırma hükümleri zorunlu olmayacak; fon yöneticileri sisteme gönüllü olarak katılabilecek.
Uygulama Takvimi: İki Yıl Sonra Yürürlükte
AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu arasında sağlanan uzlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için her iki kurumun da metne resmi onay vermesi gerekiyor. Onay sürecinin tamamlanmasının ardından AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanacak yeni sürdürülebilir finans kuralları, yayımlanma tarihinden iki yıl sonra fiilen uygulanmaya başlanacak.
