İran’daki savaşın küresel lojistik hatlarını vurmasıyla Hürmüz Boğazı fiilen kapandı. Tarımın can damarı olan gübre fiyatlarındaki sert yükseliş, Avrupa ve İngiltere’de gıda arz güvenliğini tehdit ediyor. Uzmanlar, Ukrayna krizinden daha derin bir gıda enflasyonu konusunda uyarıyor.
Küresel enerji ve lojistik koridorlarında yaşanan aksaklıklar, Avrupa tarımını son yılların en büyük maliyet kriziyle karşı karşıya bıraktı. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte doğalgaz ve amonyak tedarikinde yaşanan darboğaz, sentetik gübre fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Yıl başında ton başına 300 dolar olan üre fiyatları, Mart sonu itibarıyla 700 dolar sınırına dayandı.
Gübre Krizi Tarımsal Üretimi Tehdit Ediyor
Sentetik gübre üretiminin temel girdisi olan doğal gaz fiyatlarındaki artış, üreticileri çıkmaza soktu. Küresel gübre arzının yaklaşık %30’unun geçtiği rotaların kapanması, maliyetleri doğrudan etkiledi. İngiltere başta olmak üzere Avrupa genelinde çiftçiler iki zorlu seçenekle karşı karşıya:
Yüksek Maliyet: İki katına çıkan maliyetlerle üretime devam etmek.
Verim Kaybı: Gübre kullanımını azaltarak hasat miktarından feragat etmek.
Her iki senaryonun da nihai sonucu, market raflarına yansıyacak devasa zam dalgası olarak değerlendiriliyor.
"Ukrayna Krizinden Daha Ağır Olabilir"
Sektörün önde gelen isimlerinden Nitrasol Başkanı John Fuller, son haftalarda fiyatların %25 oranında ek artış gösterdiğini belirtti. Fuller, mevcut tablonun dört yıl önceki Ukrayna krizinden daha ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, o dönem yaşanan %10’luk gıda enflasyonu artışının çok daha üzerine çıkılabileceği uyarısında bulundu.
Hayvancılık ve Seracılıkta Üretim Durma Noktasında
Kriz sadece tarla tarımını değil, hayvancılık ve seracılığı da vurdu. İngiltere’nin Lea Valley bölgesindeki sera üreticileri, gaz fiyatlarının bir ayda %90’dan fazla artmasıyla büyük bir baskı altında. Marketlerle yapılan sabit fiyat anlaşmaları nedeniyle maliyet artışını fiyatlara yansıtamayan üreticiler, zarar riskiyle karşı karşıya kalırken; hayvancılık sektörü de yem ve gübre stoklarının yetersizliği nedeniyle alarm veriyor.
Gıda Enflasyonu Kaçınılmaz Görünüyor
Ekonomistler, artan üretim maliyetlerinin tedarik zinciri üzerinden kısa sürede tüketiciye ulaşacağını öngörüyor. Enerji ve gübre fiyatlarındaki bu tırmanış durdurulamazsa, Avrupa’da gıda fiyatlarının kontrolsüz bir şekilde yükselmesi kaçınılmaz kabul ediliyor. Üreticiler, gıda krizinin derinleşmemesi için hükümetlerin acil destek paketlerini devreye almasını bekliyor.
