ABD Başkanı Donald Trump, Ankara’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmede Türkiye-ABD ilişkileri açısından tarihi sayılabilecek bir açıklamada bulundu. Trump, “CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız. Zamanı geldi. Dostlarımıza yaptırım uygulamayacağız.” ifadelerini kullandı.
Söz konusu açıklama, uzun yıllardır iki ülke arasındaki en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olan CAATSA yaptırımlarının sona erebileceğine yönelik güçlü bir mesaj olarak değerlendirildi. Ancak yaptırımların resmen kaldırılabilmesi için ABD’de ilgili hukuki ve idari süreçlerin tamamlanması gerekiyor.
CAATSA yaptırımları neydi?
CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act), ABD’nin Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye yönelik yaptırımlarını düzenleyen yasa olarak 2017 yılında yürürlüğe girdi.
Türkiye ise Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından Aralık 2020’de bu yasa kapsamında yaptırımlarla karşı karşıya kaldı. Bu kapsamda Savunma Sanayii Başkanlığı ve bazı yetkililere yaptırım uygulanırken, ABD’den savunma sanayii ürünleri için ihracat lisansları kısıtlandı ve çeşitli finansman ile teknoloji transferi süreçleri zorlaştı.
Türkiye ekonomisini nasıl etkiler?
CAATSA yaptırımlarının kaldırılması yalnızca savunma sanayi açısından değil, Türkiye ekonomisi açısından da önemli sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak görülüyor.
Öncelikle Türkiye’nin uzun süredir üzerinde bulunan önemli bir jeopolitik risk başlığının ortadan kalkması, uluslararası yatırımcı algısını olumlu yönde etkileyebilir. Türkiye’nin risk priminde (CDS) gerileme yaşanması, yabancı sermaye girişlerinin artması ve dış finansmana erişimin kolaylaşması ihtimali güçlenebilir.
Borsa İstanbul tarafında ise ilk olumlu etkinin savunma sanayii, havacılık ve teknoloji şirketlerinde görülmesi beklenebilir. Bunun yanında Türkiye ile ABD arasında yeni savunma projeleri, teknoloji transferleri ve ortak yatırımların önünün açılması da mümkün hale gelebilir.
Dolar/TL ve tahvil piyasalarında da risk algısının azalmasına bağlı olarak olumlu fiyatlamalar görülebilir. Ancak ekonomistler, bu etkinin kalıcı olabilmesi için yaptırımların resmen kaldırılması ve ardından iki ülke arasında somut ticari ve savunma anlaşmalarının hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Süreç nasıl işleyecek?
Trump’ın açıklaması siyasi açıdan oldukça güçlü bir mesaj niteliği taşıyor. Ancak CAATSA yaptırımlarının tamamen sona ermesi için ABD yönetiminin ilgili hukuki süreçleri tamamlaması ve gerekli resmi kararların alınması gerekiyor.
Bu nedenle piyasalar açısından asıl belirleyici unsur, açıklamanın ardından atılacak somut adımlar olacak.
