Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), gelişmekte olan ekonomilerin savunma sanayisi ve yapay zekâ alanında büyüyen küresel fırsatlardan yeterince yararlanamayabileceği uyarısında bulundu. Bankaya göre altyapı ve finansman eksikliği, bu ülkelerin uluslararası rekabette geri kalmasına neden olabilir.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), 17 Kasım'da yayımladığı geçiş raporunda, gelişmekte olan ekonomilerin savunma harcamalarındaki artış ve yapay zekâ sektöründeki büyümeden faydalanabilmesi için gerekli kapasiteye sahip olmadığını bildirdi.
Londra merkezli bankanın raporunda, özellikle altyapı yetersizliği ve finansmana erişim sorunlarının ülkelerin bu alanlarda rekabet etmesini zorlaştırdığı belirtildi.
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, daha önce ekonomik ve yapısal dönüşüm gerçekleştiren ülkelerin yeni fırsatları değerlendirme konusunda avantajlı olabileceğini söyledi. Javorcik, bu ülkelerin son 30 yılda önemli değişimler yaşadığını ve dönüşüm süreçlerinde deneyim kazandığını ifade etti.
Javorcik, yapay zekâ ve savunma sektörlerindeki büyümeden pay almanın kolay olmadığını belirterek, bu alanlarda üretilen ürünlerin karmaşık yapısına dikkat çekti.
EBRD, Doğu Avrupa, Orta Asya, Orta Doğu ve Afrika'da yaklaşık 40 ülkeyi kapsıyor.
SAVUNMA SANAYİSİNDE BÜYÜME FIRSATLARI SINIRLI KALABİLİR
Rusya'nın 2022 yılında Ukrayna'ya yönelik başlattığı geniş çaplı işgalin ardından küresel savunma harcamalarında artış yaşandı. Ancak EBRD bölgelerindeki ülkelerin büyük bölümü, bu büyümeden yararlanabilecek savunma ihracatçıları arasında yer almıyor.
Polonya ve Türkiye, bu alanda öne çıkan ülkeler arasında bulunurken, savunma ihracatçılarının çoğunun EBRD faaliyet bölgelerinin dışında olduğu belirtiliyor.
Gelişmekte olan Avrupa ülkelerinde savunma sanayisine yönelik girişimcilik faaliyetleri bulunmasına rağmen şirketler, büyümelerini sağlayacak finansmana erişmekte zorlanıyor.
İnsansız hava araçları (İHA) ise bu alandaki önemli istisnalardan biri olarak öne çıkıyor. Ukrayna, Estonya, Polonya ve Türkiye'de faaliyet gösteren şirketlerin hızla büyüdüğü ifade ediliyor.
EBRD ÜLKELERİ YAPAY ZEKÂ YARIŞINDA GERİDE
EBRD raporunda, bankaya üye ülkelerin büyük bölümünün yapay zekâ alanında da geride kaldığına dikkat çekildi.
Başekonomist Beata Javorcik, söz konusu ülkelerin kritik ham maddeler, çip üretimi ve veri merkezleri gibi yapay zekâ ekosisteminin temel alanlarında yeterince aktif olmadığını belirtti.
Raporda öne çıkan en önemli sorunlardan biri ise elektrik altyapısı oldu. EBRD üyesi ülkelerin neredeyse yarısında elektrik şebekelerinin tek bir veri merkezini bile destekleyebilecek kapasitede olmadığı kaydedildi.
Yapay zekânın iş gücü piyasasına etkilerine de değinilen raporda, düşük vasıflı işlerdeki büyümenin şimdiden geride kaldığı belirtildi. Daha zengin ekonomilerin ise verimlilik artışı sağlamak açısından daha avantajlı konumda olduğu ifade edildi.
YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN FIRSAT OLABİLİR
EBRD'ye göre gelişmekte olan ekonomiler, yapay zekâ teknolojilerinin tüm altyapısını oluşturmak yerine giriş engellerinin daha düşük olduğu uygulama alanlarına yönelebilir.
Bu ülkeler, yapay zekâ tabanlı uygulamalar geliştirerek uluslararası pazarlara ürün ve hizmet ihraç etme fırsatı yakalayabilir.
Beata Javorcik, ekonomik dönüşüm sürecinde çalışanların korunmasının önemine dikkat çekerek, yapısal değişimin gerçekleşmesine izin verilirken iş gücünün de desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
