İktisatçı Mahfi Eğilmez, yayımlanan "Kriz Yorgunluğu" başlıklı yazısında Türkiye ekonomisinin uzun zamandır içinde bulunduğu yapısal ve konjonktürel sıkıntıları masaya yatırıyor. Yazının merkezinde, geleneksel ani kriz sarsıntılarından farklı olarak, ekonomiyi yavaş yavaş tüketen uzun soluklu bir yıpranma süreci yer alıyor.
Ani Krizlerden "Kriz Yorgunluğuna": Değişen Dinamikler
- Geçmişteki Krizler: Türkiye ekonomisi geçmişte ani büyüme düşüşleri ve işsizlik dalgalarıyla sarsılır; ancak görece kısa sürede toparlanma evresine girerdi. Yüksek enflasyon ise ekonomik yaşamın olağan bir parçası olarak kabullenilmişti.
- Bugünkü Tablo (Kriz Yorgunluğu): 2023 ortasından bu yana yürütülen dezenflasyon politikasında üç yıl geride kalırken, ekim 2026 itibarıyla yıllık enflasyon %29,77 seviyesine gerilese de hâlâ yüksek seyrediyor. Uzayan süreç; hanehalkı birikimlerini eritmiş, işletmelerin mali yapılarını bozmuş ve ekonomik birimlerin dayanma gücünü tüketmiştir.
Sanayi Sektörünün Çıkmazı ve Üretim Kapasitesi
Yazıda, kriz yorgunluğunun en ağır hissedildiği alanın sanayi olduğuna dikkat çekiliyor:
- Maliyet Baskısı: Sanayici bir yandan yüksek faizlerle finansman sağlamaya çalışırken, diğer yandan ücret ve enerji maliyetleriyle boğuşuyor.
- Kur ve Rekabet: Döviz kurundaki artışın maliyet artışlarının gerisinde kalması, ihracatçının uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü zayıflatıyor.
- Savunma Sanayii İstisnası: Savunma sanayii gibi alanlardaki olumlu ayrışmalar genel resmi olduğundan iyi gösterebilse de, imalat sanayisinin genelindeki zayıflama gelecekteki üretim kapasitesini tehdit ediyor. Sanayicinin önünde kârdan feragat etmekten üretimi başka ülkelere taşımaya veya faaliyetleri durdurmaya kadar uzanan maliyetli seçenekler bulunuyor.
Finansal Getiriler ile Üretim Arasındaki Ayrışma
Politika tercihlerinin toplumun kesimleri üzerindeki dağılım adaletsizliğine de vurgu yapılıyor:
SPONSORLU BAĞLANTILAR
SPONSORLU BAĞLANTILAR
- Yüksek faizli araçlarda varlıklarını değerlendiren kesimler getiri elde ederken, istihdam ve üretim sağlayan reel sektör yüksek finansman maliyetleriyle eziliyor.
- Kaynakların üretken yatırımlardan ziyade kısa vadeli finansal enstrümanlara yönelmesi, uzun vadeli sermaye birikimini ve potansiyel büyüme dinamiklerini zedeliyor.
