Orta Doğu'da tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin fiilen durma noktasına gelmesi, dünya ekonomisini derin bir belirsizliğe sürüklüyor. Brent petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar seviyesinde kalıcı hale gelmesi durumunda, küresel gayrisafi yurt içi hasılatta (GSYH) 500 milyar dolarlık devasa bir kayıp yaşanabileceği öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı'nda "Fiili" Kapanma ve Arz Krizi
ABD ve İsrail'in Şubat sonunda İran'a yönelik başlattığı operasyonlar ve karşılıklı misillemeler, küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nı kilitledi. Dünya petrol talebinin yüzde 20'sinin geçtiği bu stratejik noktada sevkiyatın durması, Uluslararası Enerji Ajansı tarafından "tarihin en büyük arz kesintisi" olarak nitelendirildi.
Saldırılar öncesinde 73 dolar bandında seyreden Brent petrol, krizle birlikte 114,3 dolara kadar tırmanarak son yılların zirvesini gördü. Şu an 100 dolar sınırında seyreden fiyatlar, enflasyonist baskıyı artırırken tedarik zincirlerini de kopma noktasına getiriyor.
Fitch Ratings: Enflasyon Sert Yükselebilir
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, petrol fiyatlarındaki artışın bir yıl sürmesi halinde ekonomik büyümede keskin bir düşüş beklendiğini vurguladı. Coulton'un analizine göre:
Büyüme Kaybı: Küresel GSYH, dört çeyrek sonunda 0,5 puan daha düşük gerçekleşebilir.
Enflasyon Riski: Arz kısıtı devam ederse tüketici fiyatlarında dünya genelinde sert yükselişler kaçınılmaz olacak.
Kritik Eşik: Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması durumunda fiyatlar hızla normalleşebilir ancak belirsizlik süreci emtia fiyatlarını tetiklemeye devam ediyor.
Körfez Ekonomileri Ağır Darbe Alıyor
Kriz sadece ithalatçı ülkeleri değil, ihracatçı devleri de vurdu. Enerji gelirlerine bağımlı ülkelerde finansal tablolar ağırlaşıyor:
- Katar: LNG tesislerine yönelik saldırılar ve ihracat kesintisi nedeniyle aylık kaybın en az 4 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
- Irak: Bütçe gelirlerinin yüzde 90'ını petrolden sağlayan ülkede, ihracatın durması kamu maaşlarının ödenmesini bile riske atıyor.
- Sanayi Girdileri: Bölge sadece enerji değil; gıda, kimya ve imalat sanayi için de kritik bir tedarikçi konumunda bulunuyor.
ING Think analizleri, piyasaların Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin uzun süreceğini fiyatlamaya başladığına dikkat çekiyor. Gerilimin düşmesine dair somut bir sinyal gelmemesi, küresel piyasalardaki "şok" beklentisini diri tutuyor.
