Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, küresel ekonominin geleceğine dair çarpıcı bir projeksiyon sundu. "Orta Çağa Dönüş" başlıklı yazısında küreselleşmenin yerini korumacılığa ve "yeni feodalizm" riskine bıraktığını belirten Eğilmez, teknolojideki devrime rağmen kurumsal yapıda bir gerileme yaşandığını vurguladı.
İktisat tarihinin dönüm noktalarını analiz eden Mahfi Eğilmez, günümüz dünya ekonomisinin içinde bulunduğu tehlikeli gidişatı kaleme aldı. Avcı-toplayıcılıktan sanayi devrimine kadar uzanan süreci değerlendiren Eğilmez, serbest ticaret idealinin zayıfladığını ve ticaretin artık bir refah aracı değil, bir ulusal güvenlik stratejisi haline dönüştüğünü ifade etti.
Tarım Devriminden Merkantilizme: Ekonominin Evrimi
Eğilmez, insanlık tarihinin en büyük kırılma noktasının Tarım Devrimi olduğunu hatırlatarak; mülkiyet, birikim ve hukuk gibi kavramların bu dönemde şekillendiğini belirtti. 15. yüzyıldaki merkantilist dönemde zenginliğin altın ve gümüşle ölçüldüğünü, ardından gelen Sanayi Devrimi ile "karşılaştırmalı üstünlükler" teorisinin küresel ticaretin merkezine oturduğunu aktardı.
Küreselleşme Hayalinden Ticaret Savaşlarına
yüzyılın başında hakim olan "serbest ticaretin barış ve demokrasi getireceği" yönündeki beklentilerin 2008 küresel krizi ve pandemi ile yerle bir olduğunu belirten Eğilmez, şu tespiti yaptı:
"Bir zamanlar Çin’e serbest piyasayı ve demokrasiyi öneren ABD, bugün Çin’in otoriter modelini kopya etme çabasında görünüyor. Serbest ticaret idealiyle çıkılan yolda gelinen aşama kur ve ticaret savaşları oldu."
Yeni Bir Feodal Düzen mi Kuruluyor?
Eğilmez'e göre, günümüzün siyasi ve ekonomik atmosferi Orta Çağ'daki feodal yapıyla benzerlikler taşıyor. Feodal dönemdeki "serf-lord" ilişkisinin yerini, modern dünyada "ahbap-çavuş demokrasisi" ve liderlerle kurulan kişisel sadakat ilişkilerinin aldığını savundu.
Teknolojik ilerleme ile kurumsal yozlaşma arasındaki zıtlığa dikkat çeken Eğilmez, yazısını Charles Dickens’ın ünlü paradoksuna atıfta bulunarak sonlandırdı: "Akıl çağındayız ama budalalık hüküm sürüyor; teknolojik bir bahar yaşıyoruz ama kurumsal bir kışın ortasındayız."
