Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'de, iklim krizinden en fazla etkilenen yoksul ülkelerin acil finansman çağrıları gündeme taşındı. Ancak savaşlar, enflasyon, artan savunma harcamaları ve ulusal güvenlik öncelikleri, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanına yönelik desteğini gölgede bırakıyor.
Reuters'ın haberine göre, iklim felaketleriyle mücadele eden küçük ada devletleri ve gelişmekte olan ülkeler, ihtiyaç duydukları kaynaklara ulaşmakta giderek daha fazla zorlanıyor.
COP31'DE 1,3 TRİLYON DOLARLIK İKLİM FİNANSMANI HEDEFİ GÜNDEMDE
Zengin ülkeler, iki yıl önce gerçekleştirilen BM iklim görüşmelerinde, gelişmekte olan ülkelere sağlanan yıllık iklim finansmanını 2035 yılına kadar 300 milyar dolara çıkarmayı kabul etmişti. Ayrıca kamu ve özel sektör kaynaklarının toplamının aynı tarihe kadar yıllık 1,3 trilyon dolara ulaşması hedeflenmişti.
Ancak finansman taahhütlerinin yerine getirilmesi konusunda ciddi sorunlar yaşanıyor. Gelişmiş ülkeler, 2020 yılı için belirlenen iklim finansmanı hedefine ancak iki yıl gecikmeyle ulaşabildi.
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin uluslararası fon desteğini geri çekmesi, Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlar ile artan savunma harcamaları da iklim eyleminin Batılı hükümetlerin siyasi gündemindeki önceliğini zayıflattı.
KÜÇÜK ADA ÜLKELERİ İKLİM FELAKETLERİYLE MÜCADELEDE ZORLANIYOR
İklim değişikliğinin etkilerine en açık ülkeler, finansman eksikliğinin giderek daha ciddi bir sorun haline geldiğini belirtiyor. Özellikle küçük ada devletleri, doğal afetlerin ardından yeniden yapılanma ve gelecekteki iklim risklerine karşı önlem alma konusunda mali kaynak yetersizliği yaşıyor.
Solomon Adaları Başbakanı Matthew Wale, ülkesinin sürekli iklim felaketlerinin ardından toparlanmaya çalıştığını belirterek, daralan bütçe imkanlarıyla iklim direncini artırmanın mümkün olmadığını söyledi.
Marshall Adaları Devlet Başkanı Hilda Heine ise gelişmiş ülkelerin savaş harcamalarını artırırken iklim krizine yeterli kaynak ayırmamasını eleştirdi.
Heine, iklim değişikliğinin de küresel güvenlik açısından en önemli tehditlerden biri olduğunu vurgulayarak ülkeleri insan hayatını koruyacak finansmanı sağlamaya çağırdı.
SAVUNMA HARCAMALARI ARTARKEN İKLİM FİNANSMANI GERİ PLANDA KALIYOR
Küresel askeri harcamalardaki artış, iklim finansmanı tartışmalarını daha da önemli hale getiriyor.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan verilere göre, dünya genelindeki askeri harcamalar 2025 yılında 2,89 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, 2024 yılına kıyasla reel olarak yüzde 2,9'luk artış anlamına geliyor.
Öte yandan İngiltere'nin iklim finansmanında hibeler yerine kredilere daha fazla ağırlık verilmesiyle sağlanacak tasarrufları şehir içi otobüs ücretlerini sınırlamak için kullanacağını açıklaması da iklim politikalarındaki öncelik değişimini ortaya koyan gelişmeler arasında yer aldı.
COP31'DE YENİ HEDEFLERDEN ÇOK UYGULAMA VURGUSU
Türkiye'nin ev sahipliğinde ve Avustralya'nın müzakere başkanlığında yürütülen COP31 görüşmelerinde, yeni finansman hedefleri belirlemekten ziyade mevcut taahhütlerin hayata geçirilmesine odaklanılıyor.
COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen, konferansın küresel gelişmelere yanıt vermesi ve iklim politikalarının uygulanmasını hızlandıracak güçlü bir mesaj ortaya koyması gerektiğini belirtti.
Bowen, iklim finansmanının daha hızlı, daha kolay erişilebilir ve daha adil hale getirilmesinin önemine dikkat çekti.
Brezilya tarafından COP31 kapsamında paylaşılan analizde, 2024 yılında toplam 137 milyar dolarlık iklim finansmanının harekete geçirildiği belirtildi. Ancak mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde 2035 yılı için belirlenen 1,3 trilyon dolarlık hedefin yaklaşık 840 milyar dolar gerisinde kalınabileceği ifade edildi.
Raporda jeopolitik gerilimler, gelişmekte olan ülkelerin sınırlı bütçe imkanları ve yüksek sermaye maliyetleri, iklim finansmanının önündeki temel engeller olarak sıralandı.
SOLOMON ADALARI VE BAHAMALAR'DAN İKLİM FİNANSMANI HAMLESİ
İklim finansmanında yaşanan sorunlara karşı bazı küçük ada ülkeleri kendi kaynaklarını devreye sokmaya başladı.
Solomon Adaları, Perşembe günü iklim mücadelesine kendi bütçesinden 400 bin dolar katkı sağlayacağını açıklayarak gelişmiş ülkelere de benzer adımlar atma çağrısında bulundu.
Bahamalar ise deniz çayırlarının korunması ve yeniden oluşturulması amacıyla 75 milyon dolarlık kaynak ayırdı. Ülke, karbon depolama kapasitesi bulunan bu doğal alanları koruyarak yatırımcıların doğrulanmış karbon projelerine finansman sağlamasını hedefliyor.
İKLİM FİNANSMANINDA ÖZEL SEKTÖRÜN ROLÜ BÜYÜYOR
COP31'de öne çıkan bir diğer başlık ise iklim finansmanına özel sektörün daha fazla dahil edilmesi oldu.
Yenilenebilir enerji yatırımları, sel koruma sistemleri ve iklim değişikliğine uyum projeleri için kamu kaynaklarının yanı sıra özel yatırımlar da önem taşıyor.
Çok taraflı kalkınma bankaları, sağladıkları kredilerle iklim finansmanının önemli aktörleri arasında yer alıyor. Ancak gelişmekte olan ülkeler, bu kaynaklara erişimin kolaylaştırılmasını ve başvuru süreçlerinin sadeleştirilmesini talep ediyor.
Bazı çok taraflı fonlar da COP31 görüşmelerinde ortak finansman projelerinde birbirlerinin değerlendirmelerine daha fazla güvenerek bürokratik süreçleri azaltma yönünde adımlar atacaklarını bildirdi.
HSBC Sürdürülebilirlik Direktörü Julian Wentzel ise özel yatırımcıların enerji dönüşümünde önemli fırsatlar gördüğünü ancak yatırım kararları için güvenilir enerji arzı, öngörülebilir maliyetler ve istikrarlı müşteri talebine ihtiyaç duyduğunu belirtti.
COP31'İN EN ÖNEMLİ SINAVI İKLİM FİNANSMANI OLACAK
Antalya'da devam eden COP31 görüşmeleri, iklim değişikliğiyle mücadelede finansmanın yalnızca yeni hedefler açıklamakla sınırlı kalamayacağını bir kez daha ortaya koyuyor.
İklim felaketlerinden en fazla etkilenen ülkeler, finansmana hızlı ve kolay erişim sağlanmasını isterken gelişmiş ülkeler ekonomik ve jeopolitik öncelikler nedeniyle daha temkinli hareket ediyor.
COP31'in önündeki temel sınav, verilen iklim finansmanı sözlerinin somut yatırımlara, hibe destekli projelere ve sahada hissedilecek sonuçlara dönüştürülmesi olacak.
