Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV), Bütçe İzleme Bülteni’nin altıncı sayısında merkezi yönetim bütçesinin ilk dokuz aylık sonuçlarını masaya yatırarak dikkat çekici yıl sonu tahminleri paylaştı. OVP öngörülerini aşan bütçe açığı tablosuna dikkat çeken kuruluş, üçüncü çeyrekteki harcama ve gelir eğilimlerinin sürmesi halinde açığın daha da derinleşebileceği uyarısında bulundu.
Ocak–eylül döneminde bütçe açığı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51,2 artarak 1 trilyon 840,3 milyar TL’ye ulaştı.
Yıl Sonu Bütçe Açığı ve Senaryolar
Baz Senaryo Tahmini: TEPAV’ın baz tahminine göre, yıl sonunda bütçe açığı 2,77 trilyon TL ile Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 3,2’sine ulaşacak. Bu tutar, 2027–2029 Orta Vadeli Programı’ndaki (OVP) 2,63 trilyon TL’lik öngörüyü aşıyor.
Kötümser Senaryo (%3,8 Açı): Üçüncü çeyrekteki bozulma eğiliminin son çeyrekte de devam etmesi durumunda açığın 3,26 trilyon TL’ye (GSYH’nin %3,8’ine) yükseleceği hesaplanıyor. Bu senaryoda OVP'de fazla vermesi beklenen faiz dışı denge de 511 milyar TL açık verecek.
Vergi Gelirleri ve Eşel Mobilin Maliyeti
Gelir Vergisi Tevkifatı Baskısı: İlk dokuz ayda vergi gelirleri yıllık hedefin %75,2'sine ulaşırken, artışın dar bir tabana dayandığı vurgulandı. Toplam vergi artışının %31,8’i gelir vergisi tevkifatından kaynaklandı. Vergi dilimlerinin enflasyonun altında güncellenmesinin vergi yükünü artırdığı belirtildi.
Eşel Mobil Kaybı: Mart ayında devreye giren eşel mobil uygulamasının etkisiyle petrol ve doğalgaz ÖTV tahsilatı ilk dokuz ayda %44,1 azalarak 210,4 milyar TL’ye geriledi. KDV etkisiyle birlikte toplam bütçe kaybının 419–455 milyar TL’ye (GSYH'nin %0,5'ine) ulaşabileceği hesaplandı.
Harcama Aşımı ve İç Borçlanma İhtiyacı
1 Trilyon TL'yi Aşan Ödenek Aşımı: Faiz hariç harcamaların yıl sonunda başlangıç ödeneklerini 1 trilyon TL'den fazla aşması bekleniyor. Aşımın yarıya yakınını oluşturan cari transferlerde 496 milyar TL’lik ödenek aşımı öngörülürken, bunun 279,2 milyar TL'sini kentsel dönüşüm ve afet giderleri oluşturdu.
Son Çeyrek Borçlanma İhtiyacı: İlk dokuz ayda iç borç anapara ödemeleri 2 trilyon 692 milyar TL’ye yükseldi. Hazine 4,15 trilyon TL iç borçlanma yaparken, son çeyrekte yaklaşık 1,27 trilyon TL’lik ek iç borçlanma ihtiyacı bulunduğu bildirildi.
