Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 17 Temmuz 2023 tarihinde imzalanan yenilenebilir enerji alanındaki iş birliği anlaşması çerçevesinde, Türkiye’de ilave güneş enerjisi santrali (GES) projelerinin desteklenmesine ilişkin karar Resmi Gazete’de yayımlandı. Öngörülen projelerin tamamının hayata geçirilmesi durumunda toplam yatırım büyüklüğünün 2,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği hesaplanıyor.
Anlaşma kapsamında ilk aşamada (Faz 1) 1.000’er MWe kapasiteli Taşeli GES ve Sivas GES projeleri kurulacak. İkinci aşamada (Faz 2) ise 3 bin MWe büyüklüğünde ek projeler geliştirilerek toplam kapasite artırılacak. Santraller, Suudi Arabistan tarafından atanacak geliştirici şirketler tarafından 30 yıl süreyle işletilecek. Yatırımcı firma, Türk makamlarıyla özel hukuk hükümlerine tabi yatırım anlaşması imzalayacak ve Türkiye'de %100 hisse sahibi olacağı yerel bir şirket kuracak.
Mevzuat garantisi ve teminat şartları belirlendi
Anlaşmaya göre 1.000 MWe büyüklüğündeki her bir proje için yatırımcı şirket 30 milyon euro teminat mektubu sunacak. İşletme sürecinde ulusal mevzuatta projeyi olumsuz etkileyecek bir değişiklik yaşanması halinde, projenin ekonomik dengesini koruyacak düzenlemeler yapılabilecek. Şirket, ticari işletmeye geçişten itibaren ikinci yılın sonuna kadar hisse oranını %51’in altına düşürmemek şartıyla pay devri yapabilecek. İkinci yılın ardından bu alt sınır %35 olarak uygulanacak.
Projelerde elektrik alım tarifeleri de netleşti. Sivas GES’te üretilen elektrik ilk 5 yıl boyunca MWh başına 47,5 euro, takip eden dönemde ise 23,4 euro/MWh fiyatla alınacak. Taşeli GES’te ise başlangıç fiyatı 47,5 euro/MWh olurken, sonraki dönemde 19,5 euro/MWh seviyesine inecek. Türkiye’nin onay prosedürlerini tamamlaması 6 ayı aşarsa tarifelerde revizeye gidilebilecek.
İletim bedellerini Türkiye karşılayacak, vergi muafiyeti uygulanacak
Üretilen enerjinin sisteme verilmesi ve santralin iç tüketimi için kullanılacak ileşim sistemine dair tüm sabit ve değişken iletim bedelleri alıcı taraf (TEİAŞ veya atayacağı tüzel kişilik) tarafından üstlenilecek. Üretim planındaki %12,5'e kadar olan sapmalardan alıcı sorumlu tutulurken, bu oranı aşan farklar için proje şirketi aylık 40 bin euroyu geçmemek kaydıyla 5 euro/MWh tarifesi üzerinden geri ödeme yapacak. Projelerin imar süreçleri EÜAŞ tarafından yürütülecek. Yürürlükten itibaren 18 ay içinde Faz 1 anlaşmalarının imzalanmaması durumunda tarafların anlaşmayı feshetme hakkı bulunacak.
Projeler, teşvik belgesi alma zorunluluğu olmaksızın kurumlar vergisi anlaşmasından yararlanacak. Ayrıca kullanılacak ekipman, makine ve sarf malzemelerinin ithalatında vergi, harç ve fon muafiyeti sağlanacak. Yurt içinden temin edilecek malzemelerde KDV muafiyeti uygulanırken, hesaplanan KDV indirimi hakkı 10 yıl boyunca zamanaşımına tabi tutulmayacak.
Türkiye - Suudi Arabistan GES Projesi Detayları
| Parametre / Detay | Karşılık Gelen Değer / Şart |
|---|---|
| 💰 Toplam Yatırım Büyüklüğü | 2,5 Milyar Dolar |
| ⚡ Faz 1 Kurulu Güç | 2.000 MWe (1.000 Taşeli + 1.000 Sivas) |
| 🚀 Faz 2 Planlanan Güç | 3.000 MWe |
| ⏳ İşletme Süresi | 30 Yıl |
| 🏦 Teminat Mektubu (1.000 MWe için) | 30 Milyon Euro |
| 💶 Sivas GES Alım Fiyatı (İlk 5 Yıl / Sonrası) | 47,5 €/MWh / 23,4 €/MWh |
| 💶 Taşeli GES Alım Fiyatı (Başlangıç / Sonrası) | 47,5 €/MWh / 19,5 €/MWh |
| ⚖️ Fesih Süresi (Anlaşma İmza Limiti) | 18 Ay |
