Türkiye'de ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) yönetimine yönelik yargı tarafından verilen mutlak butlan kararı, ekonomi ve finans piyasalarında hareketliliğe neden oldu.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin, CHP’nin Kasım 2023’teki 38’inci Olağan Kurultayı’nın iptaline ve eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ile önceki parti organlarının görevlerine iade edilmesine hükmetmesiyle piyasalarda sert dalgalanmalar yaşandı. İlk şokun ardından piyasalar dengelenmeye çalışırken, ekonomistler orta ve uzun vadeli risklere dikkat çekiyor.
Borsa ve Döviz Piyasalarında İlk Tepki ve Toparlanma
Kararın açıklandığı 21 Mayıs Perşembe günü akşam saatlerinde Borsa İstanbul'da sert satışlar meydana geldi. BİST 100 Endeksi günü yüzde 6,05 düşüşle tamamlarken, Bankacılık Endeksi'ndeki kayıp yüzde 8,5'i aştı. Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) ise yüzde 5'e yakın artış göstererek 250 baz puanın üzerine çıktı.
Döviz kurlarında ani bir sıçrama yaşanmazken, uluslararası haber ajansı Bloomberg, kamu bankalarının ABD Doları kurundaki yükselişi önlemek adına döviz piyasasına 6 milyar dolarlık satış gerçekleştirdiğini duyurdu. Kararın ertesi günü olan 22 Mayıs Cuma günü ise BİST 100 Endeksi kayıplarını geri alarak TSİ 15:30 itibarıyla yüzde 4 artışa geçti, Bankacılık Endeksi de yüzde 1'in üzerinde yükselişle günü dengeledi.
Finansal İstikrar Komitesi'nden Dirençlilik Mesajı
Gelişmelerin ardından Finansal İstikrar Komitesi (FİK), Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında acil toplandı. Toplantı sonrası yapılan yazılı açıklamada, Türkiye ekonomisinin sağlıklı politika çerçevesi ve güçlü sermaye tamponları sayesinde şoklara karşı dirençli olduğu vurgulandı. Açıklamada, makrofinansal istikrarın korunması ve dezenflasyon sürecinin kesintisiz devamı için gerekli tüm adımların tam bir eşgüdüm içinde atılacağı ifade edildi.
Uzman Gözüyle Orta ve Uzun Vadeli Ekonomik Öngörüler
Ekonomistler ve stratejistler, mutlak butlan kararının ekonomik etkilerinin zamana yayılarak daha belirgin hale geleceğini öngörüyor.
Piyasa Dengeleri ve Merkez Bankası Stratejisi: STRFS (Stratejistanbul Financial Solutions) Baş Stratejisti Dr. Atahan Çelebi, Kemal Kılıçdaroğlu'nun mahkeme kararıyla verilen görevleri yerine getirmede etkisiz kalabileceği beklentisiyle piyasadaki gerilimin şimdilik azaldığını belirtti. Ancak kısa vadede BİST 100 endeksinde 11.750 puan seviyelerinde ihtiyatlı olunması gerektiğini söyleyen Çelebi, petrol fiyatları ve dış ticaret dengesizlikleri nedeniyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) doğrudan kur müdahalelerini azaltarak vadeli işlem piyasalarında daha sık görülebileceğini ifade etti.
Toplumsal Tepki ve Siyasi Süreçler: Koç Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Yılmaz, mevcut siyasal krizin ekonomiye etkisinde toplumsal muhalefetin göstereceği tepkinin belirleyici olacağını vurguladı. Büyük bir toplumsal tepki oluşması halinde kurlar, faizler ve enflasyon üzerindeki kontrolün zorlaşacağını belirten Yılmaz, hükümet için demokratik süreçlerdeki bu tür adımların ekonomik etkilerden daha öncelikli göründüğünü savundu.
Enflasyonla Mücadele Programı ve Büyüme: Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu ise Enflasyonla Mücadele Programı'nın devam etme olanağının kalmadığını ileri sürdü. Kur artışlarını engellemek için yeniden döviz rezervlerine yüklenilebileceğini belirten Kozanoğlu; bu durumun yüksek kredi faizleri, düşen yatırımlar ve üretim ile patlayan bireysel borçlanmaları beraberinde getireceğini, akut bir kriz olmasa da ekonomideki kötü gidişatın hızlanacağını öngördü.
Yabancı Yatırımcının Yaklaşımı
Kararın açıklandığı süreçte Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile TCMB Başkanı Fatih Karahan'ın Londra'da yabancı yatırımcılarla toplantıda olması tartışmalara neden oldu.
Muhalefet, ekonomi yönetiminin uluslararası sermayeyi çekme çabaları ile iç siyasi kararların çeliştiğini savunurken, Dr. Atahan Çelebi yabancı sermaye açısından kısa vadede demokratik işleyişteki bozulmaların güçlü bir etki yaratmayacağını ifade etti. Çelebi'ye göre, carry trade ve portföy yatırımları için ana muhalefetin kaderinden ziyade açığa satış yasakları ve yurtdışı TL faiz dalgalanmaları gibi piyasa kuralları daha büyük önem taşıyor.
Yaklaşan 9 günlük bayram tatili nedeniyle piyasalardaki hareketliliğin sınırlı kalması beklenirken, tatil sonrasındaki siyasi gelişmeler ekonomi çevreleri tarafından yakından takip edilecek.
