SPK'dan uzaktan müşteri kararı: Yabancılar ve şirketler de dahil oldu

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasası kurumları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarında dijital müşteri ediniminin sınırlarını genişletti. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren tebliğ değişikliğiyle; aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık platformlarında Türk vatandaşı olmayan gerçek kişiler ile ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin (şirketlerin) uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri kabul edilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Yabancılara NFC'li pasaport şartı ve sıkı transfer kuralları

Yeni düzenleme kapsamında Türk vatandaşı olmayan kişilerin kimlik tespitinde ICAO 9303 standardına uygun ve Yakın Alan İletişimi (NFC) özelliği bulunan pasaport kullanımı zorunlu kılındı. Çipteki verilerin doğrulanması özel eğitimli personel tarafından görüntülü görüşmeyle ve yapay zekâ destekli canlılık testleriyle gerçekleştirilecek.

Ayrıca yabancı müşterilere yönelik şu güvenlik önlemleri uygulanacak:

Adres Teyidi Zorunluluğu: Müşterinin adres bilgileri en geç 3 ay içinde (yerleşim yeri belgesi, son 3 aya ait fatura veya kamu veri tabanı ile) doğrulanmak zorunda. Teyit tamamlanana kadar para, kripto varlık veya hisse senedi virmanı yapılamayacak.

Yüksek Risk Grubu ve SWIFT: Pasaportla kabul edilen müşteriler yüksek risk grubunda izlenecek. Bu kişilerin hesaplarına yalnızca yurt dışında kendi adlarına açılmış banka hesaplarından SWIFT aracılığıyla para transferi yapılabilecek.

MASAK Bildirimi: Uzaktan kabul edilen yabancı müşterilerin bilgileri ile portföy büyüklükleri üçer aylık dönemler halinde Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) raporlanacak.

Şirketler için MERSİS kontrolü ve gerçek faydalanıcı şartı

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde ise şirketi temsil eden kişilerin yetkileri MERSİS ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden anlık verilerle kontrol edilecek. Gerekli görülmesi halinde imza sirküleri de incelenecek.

Süreçte şirketin "gerçek faydalanıcısının" (UBO) net olarak ortaya çıkarılması esas alınacak; gerçek faydalanıcının tespit edilememesi veya bilgilerde uyumsuzluk çıkması halinde uzaktan müşteri edinimi derhal iptal edilecek.

 SPK Uzaktan Kimlik Tespiti Düzenlemesi Özet Tablosu

Müşteri Grubu / Parametre	Zorunlu Koşul ve Teknolojik Altyapı	Operasyonel ve Finansal Kısıtlamalar
🌍 Yabancı Gerçek Kişiler	ICAO 9303 & NFC Çipli Pasaport	NFC doğrulanamazsa süreç iptal edilir.
📍 Adres Doğrulama	Fatura, ikametgah veya kamu verisi (Max 3 ay)	Adres teyit edilmeden varlık transferi yapılamaz.
💸 Para Transfer Modeli	Sadece Kendi Banka Hesabı & SWIFT	Sadece kişinin yurt dışı hesabından/hesabına transfer.
🔍 Risk ve Denetim	Yüksek Risk Grubu İzlemesi	3 aylık periyotlarla MASAK'a portföy bildirimi.
🏢 Tüzel Kişiler (Şirketler)	MERSİS & Ticaret Sicil Gazetesi Onayı	Şirket temsilcisi ve yetki kontrolü doğrulanır.
👤 Gerçek Faydalanıcı (UBO)	Şirket Sahibinin Tespiti Zorunlu	Faydalanıcı saptanamazsa işlem durdurulur.