Finans piyasalarında yapay zekânın kullanımında yeni ve çığır açıcı bir aşamaya geçildi. ABD'li teknoloji devi Microsoft ile ülkenin en eski bankası Bank of New York Mellon (BNY), tahvil işlemlerinde insan müdahalesini azaltmayı ve süreçleri optimize etmeyi amaçlayan ortak bir sistemi test etti.
İki kurumun geliştirdiği yapay zekâ temsilcileri, bir ABD Hazine tahvili için karşılıklı görüşerek fiyat üzerinde başarılı bir şekilde uzlaşmaya varırken, işlemin nihai onayı insan yetkililere bırakıldı. Sektörde bir ilk olan bu uygulama, geleneksel algoritmik işlemlerden farklı olarak yapay zekâların doğrudan karşılıklı pazarlık yürütebilmesine imkân tanımasıyla dikkat çekiyor.
Agentic Negotiation Protocol ve Sürecin İşleyişi
BNY, yapay zekâ temsilcileri arasındaki görüşmeleri koordine etmek için Agentic Negotiation Protocol adı verilen özel bir sistem geliştirdi:
- Yetki Sınırları: Microsoft, nakit rezervlerini yönetmek amacıyla elinde bulundurduğu ABD Hazine tahvilleri için yapay zekâ temsilcisine kabul edilebilir fiyat ve işlem koşullarını önceden tanımladı. BNY tarafında ise ayrı bir kontrol mekanizması devreye sokuldu.
- Karşılıklı Değerlendirme: Yapay zekâ temsilcileri, kendilerine tanınan katı yetki sınırları içerisinde kalarak müzakere yürüttü. Taraflar, emir iletmenin ötesinde karşılıklı değerlendirme yaparak ortak bir anlaşma noktasına ulaştı.
- Nihai Onay: Sistem ne kadar otonom çalışsa da, güvenliği ve denetimi elden bırakmamak adına işlemin tamamlanması insan yetkililerin onayına sunuldu.
Tahvil Piyasasından Repo ve Dövize: Teknolojinin Geleceği
BNY Küresel Piyasalar Başkanı Laide Majiyagbe, yeni teknolojinin insan aracıların yerini tamamen almasının hedeflenmediğini, aksine tam elektronik alım satım ile doğrudan insan müzakeresi gerektiren alanlar arasındaki boşluğu dolduracağını vurguladı.
Başarılı geçen bu "kavram kanıtlama" (proof of concept) çalışmasının ardından, protokolün farklı finansal alanlara uyarlanması planlanıyor:
- Genişleme Alanları: Teknolojinin ilerleyen dönemde repo işlemleri, döviz ödemeleri, teminat koşulları ve sözleşme müzakerelerinde de kullanılması hedefleniyor.
- Maliyet Avantajı: Bu otomasyon sayesinde, belirli piyasa alanlarına girişte gereken yüksek insan kaynağı yatırımının azalması ve işlem maliyetleri nedeniyle o pazarlarda yer almayan kurumların da erişim kolaylığı kazanması öngörülüyor.
Gelecek Riskleri ve Henüz Yanıt Bekleyen Sorular
Uygulama yenilikçi yönüyle büyük yankı uyandırsa da, sistemin henüz geniş ölçekli ticari kullanıma geçmediği ve test aşamasında olduğu belirtiliyor. Özellikle piyasalarda sert fiyat hareketlerinin ve yüksek volatilitenin yaşandığı kriz dönemlerinde yapay zekâ temsilcilerinin nasıl reaksiyon göstereceği ve ne tür sonuçlar üreteceği henüz tam olarak test edilmiş değil. Öte yandan, yapılan denemenin kayıtlarında iki yapay zekâ temsilcisinin tekliflerini oldukça "nazik" bir dille iletmesi de teknoloji çevrelerinde tebessüm yaratan detaylar arasında yer aldı.
