Rus boru gazından uzaklaşarak tedarik mimarisini Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) üzerine kurgulayan Avrupa, Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik risklerin Hürmüz Boğazı'nı kilitlemesiyle kış dönemi öncesi büyük bir çıkmaza girdi. Yaz aylarında stoklarını tazelemesi gereken kıta genelinde gaz depoları ağustosun ilk günleri itibarıyla %58’in altında kalarak, kayıtların tutulmaya başlandığı 2011 yılından bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Geçen yılın 12 puan gerisinde kalan depolama oranları, Avrupa Birliği'nin kış dönemi öncesi hedeflediği %90'lık doluluk oranının oldukça uzağında kalınacağını gösteriyor.
Hürmüz Kesintisi Küresel LNG Rekabetini Kızıştırdı
Avrupa'nın boru hatlarına kıyasla spot LNG pazarına bağımlı hale gelmesi, küresel şoklara karşı kırılganlığını artırdı. Küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini sağlayan Katar sevkiyatlarının Hürmüz Boğazı’nda durma noktasına gelmesi; Avrupa ile Asyalı dev alıcıları aynı kısıtlı kargolar (ABD ve Atlantik kaynaklı) için karşı karşıya getirdi.
Piyasadaki bu yoğun rekabet, Avrupalı enerji şirketlerini depoları doldurmak adına çok daha yüksek fiyatlar teklif etmeye zorluyor.
Kış Senaryoları: 60 Euro ile 210 Euro Arasında Uçurum
Temmuz sonunda megavatsaat başına 60 euroya dayanan ve diploması trafiğiyle 53 euro seviyelerine çekilen doğal gaz fiyatlarında, önümüzdeki kış ayları için 3 farklı senaryo öne çıkıyor:
| Kış Sezonu Senaryosu | Tahmini Ortalama Fiyat (MWh) | Sezon Sonu Depo Doluluk Riski |
|---|---|---|
| 🕊️ Hürmüz’ün Açılması ve Normal Hava | 60 - 80 € | %16 - %20 (Güvenli Bölge) |
| ❄️ Katar Sevkiyatının Kesilmesi + Soğuk Kış | 110 € | %10 (Kritik Eşik) |
| 🚨 Sıkı Stok Tamponu (%16) Zorlaması | 🚀 210 € | Yüksek Fiyat Baskısı ve Tüketim Kısıntısı |
Depolama Ekonomik Olarak Cazip Değil
Avrupa gaz depolarındaki doluluğun düşük kalmasının bir diğer temel nedeni ise "ters fiyatlama" yapısı. Yakın vadeli doğal gaz fiyatlarının, kış teslimatlı fiyatlardan daha yüksek seyretmesi şirketlerin bugün pahalıdan gaz alıp depolamasını ticari olarak anlamsız kılmaktadır.
Uzmanlar, kış öncesinde Avrupa depolarının ancak %67 ile %76 bandı arasında bir zirveye ulaşabileceğini öngörüyor. Bu durum soğuk havalarda gübre, kimya, cam, seramik ve metal gibi enerji yoğun sektörlerde üretimin durması ve maliyet enflasyonunun yeniden yükselmesi riskini taşıyor.
Türkiye İçin LNG Rekabeti ve İthalat Faturası Riski
Avrupa’nın kış öncesinde stok açığını kapatmak için agresif alımlara başlaması, Akdeniz ve Atlantik piyasalarındaki spot LNG fiyatlarını yukarı çekebilir.
Türkiye doğal gaz ihtiyacının büyük kısmını uzun vadeli boru hattı anlaşmalarıyla sağlasa da, artan spot LNG fiyatları elektrik üretimi ve ek ithalat maliyetleri üzerinden sanayi şirketlerinin enerji faturaları üzerinde dolaylı bir baskı oluşturma riski barındırıyor.
