İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Orta Doğu'da devam eden gerilime ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer emniyetine ilişkin açıklamalarda bulundu. Müzakere sürecinin tek boyutlu değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Pezeşkiyan, ABD’nin taahhütlerini yerine getirmesi durumunda Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güzergahının ticarete açılacağını ifade etti.
Pezeşkiyan, geçici anlaşmanın uygulandığı dönemde İran’ın yaklaşık 90 milyon varil petrol satışı gerçekleştirdiğini hatırlattı.
Yaptırımlar dış ticareti %35'e varan oranda düşürdü
ABD yaptırımları ve uygulanan finansal ablukanın İran ekonomisindeki etkilerini paylaşan Pezeşkiyan, ülkenin dış ticaret hacminde belirgin bir gerileme olduğunu belirtti. İran kaynaklarında ihracat ve ithalattaki düşüşün %25 ile %35 aralığında seyrettiği kaydedilirken, Pezeşkiyan savaş ortamının ülke içindeki yakıt sıkıntısını da ağırlaştırdığını dile getirdi.
Hürmüz Boğazı'nın açılması için masadaki 4 koşul
Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticarete açmak için ABD tarafına sunduğu şartları sıralayan Pezeşkiyan, şu talepleri öne çıkardı:
Yaptırım ve ablukanın tamamen kaldırılması,
Petrol ve petrokimya ürünleri üzerindeki kısıtlamaların sona erdirilmesi,
Yurt dışında dondurulan İran fonlarının serbest bırakılması,
Ülkeye yönelik uluslararası yatırımların yeniden başlatılması.
Umman ve Pakistan ile yürütülen diplomatik hat
Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için kullanılacak güzergahın İran içinde netleştirildiğini açıklayan Pezeşkiyan, hazırlanan planın Umman ile yürütülen diplomasi trafiği sonucunda taraflarca kabul edildiğini bildirdi.
Pezeşkiyan, Ummanlı yetkililerin geçici geçiş güzergahına ilişkin düzenlemeleri İslamabad mutabakatı temelinde yürütme konusunda Tahran yönetimiyle görüş birliğinde olduğunu belirtti.
İran'ın Hürmüz Boğazı ve Ekonomi Şartları Özet Tablosu
| Parametre / Başlık | Mevcut Durum ve Açıklama | İran Tarafının Koşulu |
|---|---|---|
| 🚢 Hürmüz Güzergahı | Umman ile geçici koridor planı kabul edildi | 🟢 ABD taahhütlerine karşılık açılacak |
| 🛢️ Petrol İhracatı | Geçici süreçte 90 milyon varil satıldı | 🔴 Petrol ve petrokimya kısıtlamaları kalkmalı |
| 📉 Dış Ticaret Hacmi | İhracat ve ithalatta %25-%35 düşüş yaşandı | 🔴 Yaptırımlar ve abluka kaldırılmalı |
| 🏦 Finansal Varlıklar | Yurt dışı fonlar üzerindeki blokaj sürüyor | 🔴 Dondurulan fonlar serbest bırakılmalı |
