Orta Doğu’daki çatışmaların deniz ticaret yollarını aksatması ve küresel tanker piyasasında gemi sıkışıklığı yaratması, enerji lojistiğinde benzeri görülmemiş maliyet rekorlarını beraberinde getirdi. Gemi brokeri Simpson, Spence & Young verilerine göre, ABD’nin Meksika Körfezi kıyısından Çin’e 2 milyon varil petrol taşıyacak çok büyük ham petrol tankerinin (VLCC) kasım ayındaki sefer maliyeti 80 milyon dolara ulaştı. Bu devasa rakam, SpaceX’in Falcon 9 roketinin 74 milyon dolarlık fırlatma fiyatını bile geride bıraktı.
Varil Başına Taşıma Maliyeti 41 Dolara Fırladı
Yüzde 300'ün Üzerinde Artış: Aynı güzergahtaki taşıma maliyeti geçen yıl varil başına yaklaşık 4,5 dolar seviyesindeyken, ağustos ortasından bu yana yaşanan yüzde 300’ün üzerindeki artışla 41 dolara yükseldi.
Petrol Fiyatının Yarısı: Yalnızca navlun giderinin, Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) piyasa fiyatının neredeyse yarısına ulaşması, ABD petrolünün Asyalı rafineriler açısından sürdürülebilir ve ekonomik olmaktan çıkmasına neden oldu.
Asyalı Rafineriler Alternatiflere Yöneliyor
Murban Petrolüne Talep Artışı: ABD ham petrolünün maliyet açısından cazibesini yitirmesi, Asyalı rafinerileri daha yakın ve uygun maliyetli alternatiflere yöneltti. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Murban petrolüne olan talebin tırmanmasıyla birlikte bu türün Dubai petrolüne kıyasla primi varil başına 11 doların üzerine çıktı.
Lojistik Tıkanıklığın Nedenleri: Navlun artışlarının arkasında; Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri, gemiden gemiye zorunlu aktarma operasyonları, tankerlerin Ümit Burnu gibi çok daha uzun rotalara yönelmesi ve piyasada kullanılabilir hazır gemi sayısının azalması yatıyor.
Küresel Rafineri Marjları ve Akaryakıt Piyasası Üzerindeki Riskler
Maliyet Baskısının Kalıcılığı: Ham petrol arzı küresel ölçekte toparlanma sinyalleri verse bile, lojistik ve navlun maliyetlerinin yüksek kalmaya devam etmesi rafineri marjlarını daraltıyor.
Bu durum, küresel ölçekte akaryakıt ve petrol ürünleri fiyatlarındaki olası düşüş eğilimlerini sınırlayarak tüketici enflasyonunu dolaylı yoldan desteklemeye devam edebilir.
