Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait "İş ve Aile Yaşamının Uyumu" araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma verileri, Türkiye'de iş gücüne katılım ile bakım sorumlulukları arasındaki kritik bağı ve çalışanların karşılaştığı temel zorlukları gözler önüne seriyor.
Bakım Sorumluluğu İş Gücü Dinamiklerini Şekillendiriyor
18-74 yaş grubundaki yaklaşık 59,1 milyon kişiyi kapsayan araştırmaya göre, nüfusun yüzde 43,1’i düzenli olarak bir yakınının bakımını üstleniyor. Cinsiyet bazlı bakıldığında, kadınların yüzde 45,6’sı, erkeklerin ise yüzde 40,6’sı bakım sorumluluğu taşıyor.
İş gücüne katılım oranlarında ise dikkat çekici bir ayrışma söz konusu:
Bakım sorumluluğu olanlarda genel iş gücüne katılım oranı yüzde 60,5 olarak ölçüldü.
Kadınlarda bakım yükümlülüğü olanların iş gücüne katılımı yüzde 37,8 seviyesinde kalırken, bu sorumluluğu olmayan kadınlarda oran yüzde 41,7'ye yükseliyor.
Erkeklerde ise tam tersi bir durum gözleniyor; bakım sorumluluğu olan erkeklerin iş gücüne katılım oranı yüzde 86 ile oldukça yüksek bir seviyede seyrediyor.
Profesyonel Bakım Hizmetlerine Erişim Sınırlı
İstihdamda yer alıp 15 yaş altı çocuk bakımından sorumlu olanların büyük çoğunluğu profesyonel destek almıyor. Verilere göre, bu gruptaki kişilerin yüzde 83’ü herhangi bir kurumsal hizmetten yararlanmıyor. Kurumsal bakım merkezlerini tercih edenlerin oranı yüzde 14, evde ücretli bakıcı tutanların oranı ise yüzde 1,6’da kalıyor.
Bakım hizmeti kullanmayanların gerekçeleri arasında ilk sırada yüzde 50,8 ile bakımın eşle birlikte yürütülmesi geliyor. Ancak, yüzde 17,6’lık bir kesim profesyonel bakım maliyetlerinin yüksek olmasını en büyük engel olarak belirtiyor.
Çalışma Saatleri En Büyük Engel
İstihdam ile bakım sorumluluğunu bir arada yürütenlerin karşılaştığı zorluklar incelendiğinde, uzun çalışma saatleri ilk sırada yer alıyor. Zorluk yaşadığını belirten 4,3 milyon kişinin yüzde 38,4’ü çalışma saatlerinin uzunluğundan, yüzde 26,9’u ise işin fiziksel ve zihinsel yorgunluğundan şikayet ediyor.
Yetişkin bakımı tarafında ise durum daha durağan seyrediyor. İstihdamdaki yetişkin bakıcıların yüzde 79,3’ü herhangi bir hizmetten yararlanmazken, profesyonel desteğe ulaşamayanların yüzde 5,3’ü mesafe ve kontenjan sorunlarına dikkat çekiyor.
