Ekonomist Mahfi Eğilmez, Türkiye ekonomisindeki mevcut tabloyu ve veri sunum tekniklerini eleştiren çarpıcı bir yazı kaleme aldı. "7 Maddede Ekonomide İllüzyon Rehberi" başlığıyla paylaştığı analizinde Eğilmez, ekonomik verilerin yöntem değişiklikleri ve eksik anlatılarla olduğundan farklı gösterildiğine dikkat çekti.
Eğilmez, günümüz ekonomisini anlamak için rakamların ötesine bakılması gerektiğini belirterek, verilerin birer "illüzyon" yaratmak amacıyla kullanılabileceğini vurguladı. Ünlü iktisatçıya göre, yöntemlerle oynanması sonucunda toplumda gerçeklerle bağdaşmayan bir algı oluşturuluyor.
Ekonomideki 7 Temel İllüzyon
Mahfi Eğilmez, yazısında ekonomik göstergelerin nasıl "eğilip büküldüğünü" şu yedi maddede özetledi:
Döviz ve Büyüme İllüzyonu: Yüksek faiz ve baskılanan döviz kuru sayesinde ekonominin dolar cinsinden olduğundan büyük gösterilmesi.
Kişi Başına Gelir Yanılsaması: Sığınmacıların üretime katkısının milli gelire eklenip, nüfus sayısına dâhil edilmemesiyle kişi başına düşen gelirin kağıt üzerinde artırılması.
İşsizlik Verileri: İşgücü tanımı daraltılarak işsizlik oranının olduğundan düşük gösterilmesi.
Dış Borç Hesaplaması: Dış borcun nominal değer yerine piyasa fiyatı üzerinden ve farklı kriterlerle hesaplanarak azalıyormuş gibi sunulması.
Arka Kapı Faiz Politikası: Politika faizinin sabit tutulup fonlamanın farklı kanallardan daha yüksek faizle yapılması; böylece faiz artırılmamış imajı verilmesi.
Bütçe Takvimi Oyunları: Harcamaların kısılıp vergilerin öne çekilmesiyle bütçe açığının geçici olarak düşük veya fazla veriyor gibi gösterilmesi.
Enflasyon Sepeti: Artış hızı yüksek olan kira ve aidat gibi kalemlerin enflasyon sepetindeki ağırlığının düşürülerek, hayat pahalılığına rağmen kağıt üzerinde düşük enflasyon verisi elde edilmesi.
"Bedeli Yanlış Ekonomi Politikalarıdır"
İllüzyonların çekiciliğine rağmen gerçekler ortaya çıktığında büyük bir hayal kırıklığı yaşanacağını ifade eden Eğilmez, bu durumun faturasının ağır olacağını belirtti. Eğilmez, sahnede sergilenen gösterilerin bedelinin sadece bir bilet ücreti olduğunu, ancak toplumsal düzeydeki ekonomik illüzyonların bedelinin yanlış ekonomi politikaları ve uzun vadeli yapısal sorunlar olduğunu hatırlattı.
