Financial Times tarafından hazırlanan kapsamlı analize göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı operasyon, küresel ekonomide enerji odaklı büyük bir şok dalgası yaratıyor. Enerji ithalatına bağımlı olan Avrupa ve Asya ekonomileri, bu krizin baş aktörü konumundaki ABD’ye kıyasla çok daha ağır bir ekonomik bedel ödemekle karşı karşıya.
Avrupa ve Asya İçin Enerji Krizi Alarmı
Hürmüz Boğazı’ndaki arz güvenliği endişeleri, enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerini beraberinde getirdi. Avrupa’da doğal gaz fiyatları bir haftalık süreçte yüzde 66 oranında artış gösterirken, Brent petrol fiyatları 116 dolar seviyesini aştı.
Avrupa: İtalya, Almanya ve İngiltere gibi doğal gaz ithalatına bağımlı ekonomiler en büyük risk grubunda yer alıyor. Oxford Economics raporuna göre, bu maliyet artışları yılın son çeyreğinde Avrupa genelinde enflasyonist baskıları önemli ölçüde tetikleyecek.
Asya: Çin, Hindistan ve Güney Kore, enerji akışındaki kesintiler nedeniyle yüksek kırılganlık yaşıyor. Özellikle petrol ihtiyacının büyük kısmını ithal eden Çin’in, stratejik rezervlerini devreye alması bekleniyor.
ABD: Küresel Enerji Krizinde "Gaz Adası"
Analizde, ABD’nin kaya gazı üretimi sayesinde sağladığı avantaj vurgulanıyor. 2020'den bu yana net petrol, 2017’den bu yana ise net doğal gaz ihracatçısı olan ABD, küresel krizin yarattığı sarsıntıdan kısmen izole durumda. Ancak uzmanlar, ABD’nin krizden "tamamen bağışık" olmadığı konusunda uyarıyor.
Özellikle küresel emtia olan petroldeki fiyat artışları, ABD iç piyasasında benzin fiyatlarını 2024’ten bu yana görülen en yüksek seviyelere taşıdı. Bu durumun, yaklaşan kasım ayı ara seçimleri öncesinde dar gelirli seçmen üzerinde baskı kurarak önemli bir siyasi risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Merkez Bankalarının Faiz Planları Rafta
Enerji fiyatlarındaki ani yükseliş, enflasyonla mücadele eden merkez bankalarını zor durumda bıraktı.
Avrupa Merkez Bankası (ECB): Faiz indirimi beklentileri yerini yeniden faiz artışı ihtimallerine bıraktı.
İngiltere Merkez Bankası (BoE): Planlanan faiz indirimlerinin rafa kalkabileceği konuşuluyor.
ABD Merkez Bankası (FED): Piyasalar, Temmuz ayı için beklenen faiz indirimini Eylül ayına öteledi ve genel gevşeme beklentilerini aşağı yönlü güncelledi.
Goldman Sachs analistleri, krizin derinleşmesi durumunda petrol fiyatlarının 2008 yılındaki 147 dolarlık tarihi rekorunu zorlayabileceği konusunda uyarıyor.
